Gençken beyninizin kıymetini bilin

Geçen çarşamba günü Biruni Laboratuvarlarf nın düzenlediği sağlık konferanslarından birindeydim. Çağımızın korkunç sorunu olan, Alzheimer hastalığı ile ilgili bilgilen hocamız Cerrahpaşa Tıp Fakültesi ve Alzheimer Derneği Başkanı Prof. Dr. Engin Eker’den aldım. Çarpıcı bilgileri ve erken uyarıyla ilgili önemli önerileri sizinle paylaşıyorum. Lütfen iyi okuyun, gençken beyninizin ve zekanızın değerini bilin. Tedavisi mümkün olmayan bu hastalıktan korunmak ve riski azaltmak için gençken önlem almaya çalışın.

Alzheimer’de risk faktörleri ve beyin yaşlanması geciktirilebilir mi?

Alzeheimer hastalığı adını onu bulan Alman bir nöropsikiyatristen alıyor ve ileri derecede bunamayı anlatıyor. Şu an dünyadaki ölümler sıralamasında 4’üncü sırada ve gittikçe artıyor. Bunamanın yüzde 60’ını Alzheimer oluşturuyor. Türkiye’de şu an yaklaşık 300 bin Alzheimer hastası olduğu düşünülüyor. Buradaki en önemli sorun bu hastalara bakanlarda. Hastayla yakından ilgilenen kişide ciddi depresyon görülebiliyor. Hafif demans’ta (bunama) 1 yıllık maliyet 8 bin dolar. Orta bunamada 32 bin, ileride demansta ise 38 bin dolar ekonomik maliyeti var. Ülkemiz genç bir ülke ama tüm OECD (Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü) ülkeleri içerisinde, en hızlı yaşlanan 3’üncü ülke. Bu yüzden uyanık olmakta fayda var.

Neler risk oluşturuyor?

■ Yaş (İlerledikçe artıyor)
■ Cinsiyet (Kadınlarda daha fazla)
■ Aile (Bazı ailelerde daha sık rastlanıyor)
■ APOE-4 geni yüksek olan kişilerde risk artabiliyor.
■ Ciddi kafa travmaları (Muhammed Ali Clay’de hem parkinson hem de Alzheimer bir arada görüldü)
■ Düşük eğitim düzeyi
■ Mavi yakalılar denen kişilerde daha sık görülüyor
■ Hipotiroidi (Tiroidin yavaş çalışması)
■ Sistemik kalp hastalığında daha sık saptanmış

Annede varsa risk artıyor

Alzheimerliler’in yüzde 12’si 65 yaş üstü. Yüzde 23’ü 75 yaş üstü. Yarıya yakını ise 85 yaş üstü. Birinci derece akrabalarda bu hastalık görüldüyse, özellikle annede varsa risk artıyor. Çevre faktörlerinden alüminyum ve civa gibi ağır metallerin yüksek olması da riski artırıyor. Pek çok hastalıkta olduğu gibi yüksek kolesterol ve yüksek kalorili beslenme özellikle orta yaşlardan itibaren göbek ve bel civarındaki yağlanma, yüksek tansiyon yaşam boyunca ciddi depresyon, sigara, alkol riskleri artırıyor. Bu hastalar başlangıç aşamasında daha dün ne yediklerini veya az önce kiminle görüştüklerini bile unuturlarken uzak dönem hafıza dediğimiz okul hocalarını, eski komşularını ise çok net hatırlayabiliyor.

Kendine bakamaz hale geliyor

■ Başlangıç evresinde hasta normal gözükür.
■ İkinci evrede hafif unutkanlık olur.
■ Üçüncü evrede hastanın ailesi ve yakın arkadaşları fark eder.
■ Dördüncü evrede kişisel işlerinin üstesinden gelememeye başlar.
■ 4 ve 5’inci evrede hasta artık kendine bakamaz. İdrar kaçırma başlar ve bakım merkezlerine yatırılır. 7’nci aşamada ise konuşma, hareket yeteneği ve bilinç kaybolur.
■ Hafif Alzheimer iyi yönetilmezse 2 ila 4 yılda ciddileşebilir.

Bunu okuyanlar şunları da okudu: