Bebeğim sağlıklı doğar mı?
29 yaşındayım ve 2 aylık hamileyim. Çocuğumun sakat doğup doğmayacağını önceden öğrenmek mümkün mü?

Cevap:

Gebelliğin 12-14′üncü haftaları arasında yapılan kan testi ve ultrasonda ölçülen ense kalılığı çocuğun kromozom bozukluklarının anlaşılmasında kullanılan bir testtir. Daha sonra yapılan ultrason muayeneleri ile genetik bir bozukluğun belirtileri araştırılır. Eğer bu testlerde şüpheli bir durum varsa doktorunuz çocuğun içinde bulunduğu sudan (Amnios sıvısı) örnek alarak genetik inceleme yapabilir (Amniosentez). Gebeliğinizi herhalde bir doktor takip edecektir. Doktorunuz gerekenleri yapacaktır. Gerekli görürse prenatoloji ile uğraşan bir doktor arkadaşından yardım isteyecektir.

Yeni doğan bebeğiniz sürekli ağlıyor, gaz sancısı nedeniyle sıkıntılı anlar yaşıyor ve kilo alamıyorsa onun bu durumuna dikkat edin. Çünkü bu belirtiler bazen süt alerjisinin göstergesi olabiliyor. Memorial Hastanesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Bölümü’nden Uz. Dr. Gökçe Günbey anlattı: Bebeklik döneminde en sık rastlanan gıda alerjisi, süt alerjisi yani inek sütü alerjisidir…

İnek sütündeki proteinlere karşı (özellikle beta laktalbümin) vücudun verdiği bir alerjik reaksiyondur. İnek sütünün bebeğe direkt verilmesi ile olabildiği gibi, anne sütü ile beslenen bebeklerde, annenin diyetindeki inek sütü içeren gıdaların bebeğe emzirme yolu ile geçmesi sonucu da ortaya çıkar. Ayrıca çoğu hazır mamanın inek sütü proteinlerini içermesi nedeni ile, mama ile beslenen bebeklerde de alerji görülebilir.

Süt alerjisinin belirtileri nelerdir?

• İlk aylarda aşırı ağlama ve ciddi gaz sancısı
• Beslenme sonrası kusmalar ve buna bağlı olarak kilo alamama
• Kanlı ve sümüksü dışkılama ve bazen de kabızlık
• Ciltte egzama tarzında kızarık ve kaşıntılı deri döküntüleri
• Geçmeyen bir hışıltı, öksürük, burun tıkanıklığı
• Tekrar eden bronşit ve/veya bronşiolit atakları
• Anafilaksi (çok nadirdir, inek sütü proteini alımından hemen sonra (en geç ilk 1 saat içinde) gelişir. Deri döküntüsü, yüzde, dil ve ağızda şişme, solunum yollarında gelişen ödeme bağlı olarak ortaya çıkan nefes almada güçlük ve tansiyonda düşme ile birlikte görülen bir şok tablosudur. Tedavi edilmediğinde ölümcüldür.)

Süt alerjisi teşhisi nasıl konur?

Bebekteki belirtiler ile inek sütü arasındaki bağlantı, aile ile görüşülerek sorgulanmalı ve ailede alerji öyküsü araştırılmalır. Fizik muayene bulguları ve aileden alınan öykü doğrultusunda inek sütü alerjisinden şüphelenilen bebeklere daha ileri tanı yöntemleri uygulanabilir.

Süt alerjisi tanısında 3 yöntem

• Deri testi: Her yaşta yapılabilir, güvenilirlik yüzde 95’tir.
• Kanda inek sütüne özgü antikorların tespit edilmesi (inek sütü spesifik-Ig-E) yüzde 90 güvenilirdir.
• Eliminasyon yöntemi: İnek sütü içeren gıdalar bebeğe bir süre verilmez. Bu süre içinde mevcut belirtilerin kaybolması beklenir.

Belirtiler geçtikten sonra inek sütü tekrar denenir. Belirtilerin yeniden ortaya çıkması inek sütü alerjisini destekleyecektir.

İnek sütünü unutun

Bebekte süt alerjisi varsa, bu tür ürünler annenin diyetinden çıkarılır. İnek sütü alerjisi olan bebeklerde soya proteini ve keçi sütü alerjisi de birlikte olabileceğinden annenin diyetinden bu grup ürünler de çıkarılmalıdır. Tereyağı ve margarin yerine bitkisel yağlar tercih edilmeli, krema, süt tozu, sütlü bisküviler, sütlü makarnalardan kaçınılmalıdır. Pirinç sütü, yulaf sütü ve hindistancevizi sütü, inek sütü yerine kullanılabilir.

Özel mamalar tercih edilmeli

Mama ile beslenen bebeklerde ise inek sütü proteini içermeyen mamalar tercih edilmelidir. Bu mamalar 3 grupta ele alınabilir:

1. Soya bazlı mamalar: İnek sütüne alerjisi olan bebeklerin yüzde 17-47’sinde soya proteinine karşı da alerji gelişebilir. Ayrıca soya bazlı mamalar 6 aydan küçük bebeklerin beslenmesinde uygun değildir. Bu nedenle inek sütü alerjisinde soya bazlı mamalar ilk tercih olmamalıdır.
2. Tam hidrolize mamalar: Özel işlemlerden geçirilerek proteinleri parçalanmış ve alerjik özellikleri yok edilmiştir. Tatları çok iyi değildir. İnek sütü alerjisinde ilk tercih edilmesi gereken mamalardır. 3. Amino asit bazlı mamalar: Tam hidrolize mamalara yanıt alınamayan yüzde 10 vakada kullanılması gerekir.

Büyüdükçe inek sütüne uyum sağlar

İnek sütü alerjisi saptanan bir bebeğe 12-18 ay süre ile inek sütü içeren gıdalar ve inek sütü bazlı mamalar verilmez, özel mamalar ile beslenmesi desteklenir. Bu sürenin sonunda tekrar inek sütü verilmeye başlanarak belirtilerin ortaya çıkıp çıkmadığı gözlenir. İnek sütünü tolere etmeye başlama süresi bebekten bebeğe değişiklik göstermektedir. Çocukların yüzde 56’sında 1 yılda, yüzde 77’sinde 2 yılda, yüzde 87’sinde 3 yılda inek sütüne tolerans gelişir.

Annenin yaşı ne kadar ilerlemişse, otistik bebek sahibi olma riskinin o kadar fazla olabileceği bildirildi…

“Autism Research” dergisinin bu ayki sayısında yayımlanan araştırmada, 40 yaşın üzerindeki kadınların otistik çocuk sahibi olma riskinin, 25 yaşın altındaki kadınlara göre yüzde 77 fazla olabileceği belirtildi.

Araştırmada, 40 yaşın üzerindeki kadınların otistik çocuk sahibi olma riskinin 25-29 yaşındakilere göre yüzde 51 fazla olabileceği belirtilirken, 25 yaşın altındakilerin otistik çocuk sahibi olma riskinin, 25-29 yaşındakilere göre yüzde 14 az olabileceği vurgulandı.

Babanın yaşının, babanın yaşı 40’ın üzerinde ve annenin yaşı 30’un altında olmadığı sürece otizm riskini artırmadığı da kaydedildi.

4.9 MİLYON ANNEDE 12 BİN 159 OTİZM VAKASI

Bilim adamları, California’da 1 Ocak 1990 ve 31 Aralık 1999’da doğan bebekleri ve anne-babanın yaşlarını inceledi. Yaklaşık 4.9 milyon doğumda 12 bin 159 otizm vakasına rastlandı.

Araştırmaya imza atanlardan Janie Shelton, yaşı ilerlemiş annelerin çocuk sahibi olmaması gerektiğini söylemek için erken olduğunu, bu durumun neden meydana geldiğini biyolojik olarak anlamak gerektiğini vurgularken, meslektaşları, araştırmanın yalnızca California’dan alınan verilere göre yapıldığına ve hesaplamaların tahmini olduğuna dikkati çekti.

Dr. Geraldine Dawson da, araştırma sonuçlarının, ileri yaşta anne olmanın ya da babanın yaşının otizme yol açtığını göstermediğini belirterek ebeveynin yaşının, genetik ve çevresel etkenlerle bağlantılı yalnızca bir risk faktörü olduğunu ifade etti.

Yayımlanan araştırma, bugüne dek anne ve babanın yaşının ayrı ayrı olarak otizm riskiyle bağlantısının incelendiği en geniş çaplı araştırmalardan biri.

Uzmanlar, gebelik döneminde sigara tüketiminin anne adayı ve bebeğin sağlığına ciddi zarar verdiğine işaret etti…

Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Yeni Doğan Bilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Nilgün Kültürsay, AA muhabirine yaptığı açıklamada, tütün ve tütün mamullerinin kullanımın başta kanser olmak üzere birçok hastalığa yakalanmada önemli bir risk faktörü olduğunu söyledi.

Yeni açıklanan Türkiye Nüfus Sağlık Araştırması (TNSA) 2008 sonuçlarına göre, “Türkiye’de 15-49 yaş grubu 100 kadının 22’sinin sigara içtiğini” belirten Kültürsay, “Üstelik ortalama günde 11 sigara içmektedirler. Bundan daha kötüsü 100 gebenin 10’u ve emziren 100 kadının 17’si de sigara içmektedir” dedi.

Gebelikte sigara içmek erken doğum ve zeka sorununa yol açıyor!

Kültürsay, gebeliğin ilk aylarında sigara tüketiminin düşüğe neden olabildiğini belirterek, “Bebekte kalp nomalisi, yarık damak-yarık dudak nedeni olabilir. Hamileliği boyunca sigara içen gebelerde anne karnında bebeğin ölüm riski çok yükselir.

Erken doğum, küçük yetersiz beslenmiş bebek doğumu, ileride ciddi zeka ve davranış sorunları, öğrenme güçlüğü riskleri çok artar. Beşik ölümü riski 3 kat artar” diye konuştu.

Gebelikte sigara içilmesinin, düşük doğum kilolu bebeklerin yüzde 20-30’undan ve prematüre doğumların yüzde 14’ünden ve hatta tüm bebek ölümlerinin yüzde 10’undan sorumlu tutulduğunu dile getiren Kültürsay, gebelerin değil sigara içmek sigara içilen ortamlarda bile bulunmamaları gerektiğini bildirdi.

Kültürsay, sigara bağımlılarının 15. haftaya kadar sigara kullanmamalarının bebeğin zarar görme riskini az da olsa düşürebildiğini vurgulayarak, doğumdan sonra da kesinlikle bebeğin bulunduğu ortamda sigara içilmemesi gerektiğinin altını çizdi.

Bebeğim radyasyondan ne kadar etkilenmiştir?
37 yaşında, 2 çocuk annesiyim. Bir hastanede ortopedi bölümünde hemşire olarak çalışıyorum. Çalıştığım yerde skopi cihazı sık olarak kullanılıyor. Adetim 3 gün geciktiği için kan verip test yaptırdım. Ultrasonda 5 haftalık gebe olduğum görünüyor. Acaba skopi cihazının yaydığı radyasyon bebeğe ne gibi bir zarar vermiştir? Aldırmam gerekir mi? Eğer bebeği doğurursam engelli olma ihtimali var mı?

Cevap:

Hemşire hanım, sorunuzu cevaplamak zor. Çünkü sizin ne kadar ışın aldığınızı bilmiyoruz ve sanırım bilemeyeceğiz de. Röntgen ışınlarının bebek üzerindeki kötü etkisini biliyorsunuz. Alınan ışın miktarı belirli seviyenin üzerine çıkması bebekte çeşitli bozuklukların görülme oranını artırıyor. Sizin için kesin olmayacak ama gebe kaldığınızdan itibaren günde kaç skopi çekildi ve siz bu çekimlerde ne kadar yakındaydınız gibi tahmini bir hesap çıkarıp hastanenin radyoloji uzmanı ile görüşmeniz belki yol gösterici olabilir. Şunu da ilave etmeliyim, gebeliğin ilk 4 haftasında anneyi etkileyen zararlı bir madde çocuğu da etkilemişse o gebelik devam etmez yani bebek düşer. Buna hep veya hiç kanunu deniyor. Gebelik devam ediyorsa çok büyük olasılıkla bebeğin o zararlı maddeden etkilenmediğini söyleyebiliriz.