Niye adet göremiyorum?
37 yaşında, evli ve 2 çocuk annesiyim. Yumurtalık kisti ameliyatı oldum. Sağ yumurtalığım alındı. Ameliyat olmuşken tüplerimi de bağlattım. Ameliyattan beri düzenli adet görmüyorum. Doktorum “Senin bünyen böyle, yapacak bir şey yok” dedi. Bana bir ilaç verdi. Başlayalı 10 gün oldu. Karnım, kasıklarım ağrıyor ama adet
görmedim. Bu ilacı daha önce de içtim. 3 ya da 4 gün sonra adet görürdüm. Ne yapmalıyım?

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, tüplerin bağlanması ile adet düzeninin bozulması arasında hiçbir bağlantı yok. Hatta yumurtalık kanseri açısından tüplerin bağlanması belki bir koruyucu etki de sağlamaktadır. Adet düzeninin bozulmasına büyük olasılıkla neden olan hormonal durumunuzdur. Doktorunuz, muhtemelen hormon değerlerinizi görmek isteyecektir. O zaman daha doğru teşhis koyma imkanı olacak. Kullandığınız ilacın kısa sürede cevap vermemesinin bir sebebi deyine hormonların azalması olabilir.

Memeden sıvı geliyor
19 yaşında bir kızım, 5 sene önce sağ memeden orta şiddetli bir ağrıdan sonra sıvı geldi. O günden beri mememi hafif sıktığım zaman bu sıvı gelmeye devam ediyor. Çekingen olduğum için bir doktora başvurmadım. Acaba göğüs kanseri miyim?

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, memeden sıvı gelmesine Galoktore denilir ve genellikle prolaktin denen ve hipofiz bezinden salgılanan bir hormonun kanda değerinin yükselmesi ile ortaya çıkar. Prolaktin neden yükselir? Stresten, tiroid bezinin fonksiyon bozukluğundan, hipofiz bezinde adenom denilen bir urun olmasından, kullanılan bazı sakinleştirici veya antidepresan ilaçlardan. Bunların dışında hiçbir nedene bağlanamayan galoktoreler de vardır. Çekinmenize gerek yok. Bir kadın doğum uzmanına gözükmenizde yarar var. Sevgiler.

Dünyada her yıl yaklaşık yedi buçuk milyon kişinin canını alan kansere önlem alınmazsa 2015′e kadar 85 milyon kişinin bu hastalıktan yaşamını yitireceği tahmin ediliyor…

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) ile sivil toplum kuruluşu Uluslararası Kanser Karşıtı Birlik, ortak düzenledikleri Dünya Kanser Günü etkinliklerinin bu yılki temasını “Kanser önlenebilir” olarak belirledi.

Kuruluşlar, her yıl 12 binden fazla yeni vaka görüldüğünü, 7,6 milyon kişinin kanserden öldüğünü, önlem alınmazsa 2015 yılına kadar 85 milyon kişinin bu hastalıktan yaşamını yitireceğini vurguladı.

İşte kanseri engelleyen önlemler:

• Sigarayı bırakmak
  
• Alkol tüketimini azaltmak
  
• Güneşe fazla maruz kalmamak
  
• Sağlıklı beslenmek
  
• Spor yapmak
• Kanseri tetikleyen bazı hastalıklardan korunmak

gibi basit önlemlerle vakaların yüzde 40’ının önlenebileceğine dikkat çekildi.

DSÖ, bu nedenle üye ülkelerden, kanserin “önlenebilir” boyutuna vurgu yapılmasını, hükümetler ve sivil toplum kuruluşları aracılığıyla vatandaşların kendi önlemlerini almaya teşvik edilmesini istedi.

Kuruluşlar, ortak kampanyalarında kişilerin öncelikli olarak kansere yakalanmamak için bazı yaşam alışkanlıklarını değiştirmeleri ve erken teşhise olanak sağlayacak şekilde düzenli sağlık kontrolleri yaptırmaları çağrısında bulundu.

Gül çiçeği ve gül yağı, cilt kanseri başta olmak üzere radyasyona maruz kalan hastaların parçalanan hücrelerinin onarılmasında olumlu etki sağlıyor. Habere göre gül yağının bu etkisi sözde değil laboratuvar ortamında görüldü…

İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Tıp Tarihi ve Deontoloji Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ayten Altıntaş, Osmanlı İmparatorluğu döneminden itibaren gülün şifa dağıtan bir bitki olarak görüldüğünü ve bu şekilde işlendiğini belirterek, kendilerinin de bu bilgilere dayanarak, yeni araştırmalar üzerinde çalıştıklarını ifade etti.

Gülün, kanser üzerindeki etkilerini incelediklerini vurgulayan Altıntaş, gül çiçeği ve gül yağının kanser tedavisinde kullanılabileceğini söyledi.

Onarıcı etkisi laboratuvar ortamında ıspatlandı

Cerrahpaşa Tıp Fakültesi’nde dört yıl önce kanser teşhisi konulan hastaların kan hücrelerinde gül çiçeği ve gül yağının etkisi üzerinde laboratuvar ortamında çalışma yaptıklarını anlatan Altıntaş, “Bu çalışmanın ardından bir de deri hücreleri üzerinde çalışma gerçekleştirdik. Kanser teşhisi konulan hastanın derisinden alınan parça üzerindeki hücreler üzerinde çalıştık ve onarıcı özelliğinin olduğunu tespit ettik” diye konuştu.

Altıntaş, bu araştırmanın, cilt kanserleri başta olmak üzere, kanser hastalığı yüzünden tahrip olan derinin onarılmasında gül çiçeği ve gül yağının kullanılabileceğini ortaya çıkardığını, gülün ruh sağlığı, kas, sinir gevşetici özellikleriyle de ön plana çıktığını vurguladı.

Son çalışmanın henüz yayınlanmadığını ifade eden Altıntaş, en kısa zamanda bu çalışmanın da yayınlanacağını da bildirdi.

İki halam meme kanseriydi, doğum kontrol hapı kullanayım mı?
47 yaşındayım. Adet dönemlerinde çok şiddetli baş ağrıları, mide bulantısı yaşıyorum. Hormon tahlillerimde östrojen hormonum yüksek çıktı. Doktorum baş ağrılarının sebebinin östrojen ve prolaktin hormonumun yüksek olmasından kaynaklandığını söyledi. Doğum kontrol hapı verdi. Mememde fibrokistler var. iki halamda da meme kanseri görüldü. Bunun için doğum kontrol hapı kullanmakta tereddüt ediyorum. Ne yapmam gerekir?

Cevap:

Adet öncesi dönemdeki şikayetlerinizin birçok nedeni olabilir. Ama bunlardan prolaktin hormonunun yüksek olması önemli. Bu konunun araştırılması ve gerekli görülürse prolaktin değerini düşürecek ilaçların kullanılması gerekebilir. Halalarınızın meme kanseri oluşu sizin de bu hastalığa yakalanma şansını artırıyor. Sizin çok dikkatle takip edilmeniz 6 ayda bir muayene olmanız ve senede bir mutlaka mamografi çektirmeniz gerekiyor. Doğum kontrol haplarına gelince; hem yaşınız hem de risk faktörleriniz göz önüne alınınca kullanmanızı çok tavsiye etmiyorum.

Babam bağırsak kanseri tedavisi görüyor. Yan etkilerle nasıl mücadele edebiliriz?
Babam (72) 2 yıl önce rektum (kalınbağırsağın son kısmı) kanseri teşhisiyle ameliyat oldu. Daha sonra 40 gün ışın tedavisi ve 6 kür kemoterapi gördü. 3 ay sonra çekilen tomografide karaciğerde metastaz tespit edildi. Yaklaşık 1 yıl önce karaciğer ameliyatı oldu. Ancak tümör ana damarın üzerinde olduğu için yalnızca alkolle dondurma işlemi yapılabildi. Daha sonra yeniden kemoterapiye başladı. Şu an tedavisi bitmek üzere. Ancak babam son 4 ayda 10 kilo kaybetti. İştahsızlık, ishal ve kusma şikayetleri devam ediyor. Bu sorunlara karşı ne önerirsiniz? Hangi vitaminleri kullanmalıyız?

Cevap:

Kemoterapiye bağlı olarak iştahsızlık, ishal ve bulantı şikayetleri ortaya çıkabilir. İshali hemen durdurmak gerekir. Çünkü elektrolit dengesini bozarak hastanın daha da kötüleşmesine yol açar. İshal doktorunuzun vereceği bazı ilaçlarla kontrol altına alınabilir. Bağışıklık sistemini güçlendirmek, kilo kaybına mani olmak ve yan etkilerle başa çıkmak için babanıza önerilerim şunlar:
■ Bol miktarda steril koşullarda hazırlanmış meyve-sebze suyu için. Özellikle ananas, avokado, havuç, domates, kabuğuyla birlikte ekşi elma suyu, karadut şurubu tüketin.
■ Doktorunuz gerekli görürse çeşitli mamalar tüketerek vücudunuzu güçlü tutun.
■ Bağırsak hareketlerini yavaşlatmak için havuç, kızılcık ve yabanmersini tüketin.
■ Bol bol sıvı alın. Elektrolitten zengin sıvılar arasında en iyisi ayrandır. Yağsız yoğurttan hazırlanmış ayranı bol tüketin.
■ Kalsiyum ve folik asit rektum tümörlerinde faydalıdır. Doktorunuza danışarak bu desteklere başlayın.
■ Milk thistle (devedikeni sütü kapsülü) ve coriolus versicolar mantarı hapı rektum kanserinde faydalı destek tedavilerdir.
■ Kilo kaybına mani olmak için günde 1-2 gram omega 3 alın.
■ Bol miktarda balık tüketin. Kırmızı etten uzak durun.
■ Her gün 2-3 tane haşlanmış yumurta beyazı tüketirseniz en faydalı proteini temin etmiş olursunuz.
■ Diyabetiniz yoksa kara kayısı, karadut, kara erik tüketin.
■ Haftada 1-2 kez yeşil mercimeğe sofranızda yer açın.
■ Şimdi tam zamanı olduğu için haftada 2 kez enginar, bezelye ve bakla tüketin. 1 ay sonra bunları kış için derin dondurucuda saklamaya başlayın.
■ Haftada 1-2 kez ıspanak, pazı yiyin. Maydanozu sofranızdan eksik etmeyin.
■ Dönüşümlü olarak shark liver oil (köpek balığı karaciğer yağı kapsülü), burdock (dulavrat otu tableti) kullanın.
■ Bulantı ve kusma sorununa karşı doktorunuzun önerdiği ilaçların dışında zencefil, papatya ve limon kabuğu karışımından hazırlanmış çayı günde 2 kupa için.

Penis ucunda 6 aydır geçmeyen bir yara var. Acaba penis kanserine mi yakalandım? Ne yapmalıyım?

Cevap:

Penis kanserinin ülkemizde görülme sıklığıyla ilgili net bilgiler yok. Amerika’da her yıl 1500, İngiltere’de ise 600 kişi penis kanserine yakalanıyor. Hastalık, Hindistan ve Afrika’da daha sık görülüyor. Penisin içinde ya da üstünde yara ve acı hastalığın en önemli belirtileridir. Ayrıca penisten kanlı ya da iltihaplı akıntı da görülebilir. Amerika’da yapılan araştırmalar, erkeklerin bu belirtiler ortaya çıktıktan ortalama 1 yıl sonra doktora başvurduklarını ortaya koymuş. Bu tür şikayetleriniz varsa vakit kaybetmeden bir üroloji uzmanına başvurun. Penis kanseri ne kadar erken yakalanırsa o kadar kolay tedavi edilebilir.

Penis kanseri için risk faktörleri şunlardır:
■ HPV virüsü: HPV virüsü cinsel ilişki şurasında cilt temasıyla geçer. Çok yaygın bir virüstür. Kadınlarda da rahim ağzı kanserine yol açar.
■ Sigara: Sigara sadece penis kanserini değil pek çok kanser türünün ortaya çıkmasından sorumlu. Sigara içtiğinizde, DNA’da hasara yol açan zararlı kimyasalları içinize çekersiniz. Bu kanserojen maddeler penis hücrelerini de hasara uğratarak kansere yol açar. Sigara aynı zamanda vücudunuzun HPV virüsüyle savaşmasını zorlaştırır.
■ Yaşınız: 60 yaşının üstünde olmak penis kanseri için önemli bir risk faktörüdür.
■ AİDS virüsü: Aynı zamanda penis kanseri için de risk faktörüdür.
■ Kişisel temizlik: Genital bölgenin hijyeni çok önemli. Yağlı salgılar, ölü deri ve bakterüer enfeksiyonlara yol açarak kansere zemin hazırlayabilir.

Penis kanserinden korunma önerilerine gelince…
Mutlaka prezervatif kullanın. Ancak HPV prezervatifin örtmediği genital bölgelerden de geçebilir. Bu nedenle prezervatifin bu hastalığa karşı tam koruma sağlamadığını unutmayın. Yapabileceğiniz en önemli şey, cinsel partnerlerinizin sayısını azaltmak, hatta tek eşli olmaktır. Bir diğer önlem ise sigarayı bırakmaktır.

Mide şikayetlerim nasıl geçer?
23 yaşındayım. Mide ve onikiparmak bağırsağımda helikobakter pilori mikrobu var. Tedavi gördüm ancak kusma, bulantı şikayetlerim geçmedi. Son 1 ayda 5 kilo verdim. Ne yapmalıyım?

Cevap:

Yeniden doktorunuza başvurun. Hiç endoskopi yapılmadıysa mutlaka endoskopi yaptırın. Doktorunuz gastrit için yeni bir tedavi uygulayacaktır. Gastridi önemseyin çünkü tedavi edilmediğinde uzun vadede mide kanserine yol açabilir. Bu arada ilaçlarınızı bitirdikten sonra her gün 1 tatlı kaşığı meyan kökü tozu ve 1 bardak elma suyu için. Bu gıdaların helikobakter pilori mikrobuna karşı etkili olduğunu gösteren bazı araştırmalar var.

1- Rahim ağzı kanserine karşı pap smear:

Rahim ağzı kanseri için çok etkili bir tarama testidir. Test, rahim ağzından hücre toplamayı ve daha sonra bunları mikroskop altında incelemeyi gerektiriyor. Şüpheli hücrelerin varlığında teşhis için ileri incelemeler yapılır. Pap smear, rahim ağzı kanserini ya da kanserleşmeye başlayan hücrelerin tespitinde çok önemlidir. Bütün kadınlar için gereklidir. Çok kolay bir işlemdir. Ağrı ya da herhangi bir rahatsızlık hissine yol açmaz. Cinsel yaşamı başlayan 18 yaşın üstündeki her kadın her yıl kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurmalı ve smear yaptırmalı. Üst üste 2-3 kez yapılan incelemelerde hiç anormal hücre saptanmazsa, bu sıklık azaltılabilir. Ancak sigara içen, ilk cinsel ilişkisini 18 yaşın altında yapmış olan, birden çok erkekle ilişkisi olan, kanser gelişmesi yönünde ek riskleri bulunduğu bilinen kişilerde smear düzenli olarak her yıl yapılmalıdır.

2- Jinekolojik kanserlere karşı kadın-doğum muayenesi:

Düzenli kadın-doğum uzmanı kontrolünden geçmek, jinekolojik kanserler ve cinsel yolla bulaşan hastalıklara karşı gereklidir. Hangi aralıklarla doktora gitmek gerektiği sorusunun yanıtı, kadının sahip olduğu risk faktörlerine göre değişir. Ancak genel olarak söylemek gerekirse kadınlar yılda bir kez mutlaka kadın doğum uzmanına gitmeli. Muayenede jinekologunuzun bilmesi gerekenler şunlar:

■ Kişisel sağlık öykünüz: Doktorunuz sahip olduğunuz hastalıkları, en son pap smear tarihinizi, kullandığınız ilaçları, vitaminleri, alerjinizin olup olmadığını soracaktır.

■ Aile öyküsü: Ailenizde tiroid, kalp, kanser, diyabet, yüksek tansiyon gibi hastalıkların olup olmadığını soracaktır. Ailenizdeki sağlık sorunlarına göre daha sık aralıklarla doktora gitmeniz gerekebilir.

■ Belirtiler: Size sıradışı gelen herhangi bir belirtiden yakınıyorsanız mutlaka doktorunuza söyleyin.

■ Adet döngünüz: Normalden daha az kanama, aşırı kanama, düzensiz adet gibi bir değişiklik varsa mutlaka bunu doktorunuza anlatın.

■ Doğum kontrol yönteminiz: Doktorunuz nasıl korunduğunuzu mutlaka size soracaktır.

■ Yaşam biçiminiz: Sigara, alkol ve ilaç kullanıp kullanmadığınızı mutlaka belirtin.

3- Meme kanserine karşı mamografi:

40 yaşın üstünde olan kadınlar meme kanserine karşı her yıl düzenli mamografi yaptırmalı. Ailesinde meme kanseri olanlar doktoruna danışarak kontrollere daha erken yaşta başlamalı. Düzenli mamografi, memenizdeki değişiklileri belirti vermeden saptamaya yarar. Mamografi, meme dokusuna X ışınları verilmesiyle çekilir. İşlem sırasında memeler iki tabaka arasında sıkıştırılır. Böylece memenin filmi çekilir. Mamografiye gitmeden önce özel bir Önlem almanız gerekmiyor. Sadece işlem sırasında daha rahat edebilmek için elbise gibi tek parça giysiler yerine etek, gömlek gibi iki parçalı kıyafetler tercih edin. Koltuk altı deodorantı kullanmayın, memelerinize losyon ya da krem sürmeyin. Bunlar filmin sonucunu yanıltabilir. Mamografıden sonra memenizde bir miktar ağrı ya da tahrişin olması normaldir.

4- Kolon kanserine karşı kolonoskopi:

Kolon kanserine karşı pek çok tarama testi var. Doktorunuz sahip olduğunuz risk faktörlerine, yaşınıza ve genel sağlık durumunuza göre seçimini yapacaktır. Genellikle istenen testler, dışkıda gizli kan testi ve kolonoskopidir. Kolon kanseri taramaları normalde erkek ve kadınlar için 50 yaşından sonra başlar. Fakat ailesinde kolon kanseri olanlarda, aşırı şişmanlarda, aşırı yağlı gıda tüketenlerde, sigara içenlerde, şeker hastalarında, polipi olanlarda ve alkol kullananlarda kontroller çok daha erken başlamalı.

5- Cilt kanserine karşı muayene:

Cildinizdeki anormallikleri her ay evde kendi kendinize kontrol etmelisiniz. Bununla birlikte her yıl bir dermatologa (cilt hastalıkları uzmanı) başvurarak cilt muayenesinden geçmelisiniz. Benlerde pullanma, kaşıntı, kanama, büyüme, yeni ben oluşumu gibi belirtilerin varlığında vakit kaybetmeden doktorunuza başvurun. Ağız kanserine karşı diş hekimi kontrolü: Yıllık ağız bakımı kontrolleri sadece diş problemleriniz için değil aynı zamanda ağız kanseri riski açısından da önemlidir. Diş hekiminiz muayeneden önce sigara ve alkol kullanıp kullanmadığınızı soracaktır. Ağız muayenesi sırasında doktorunuz ağzınızı, diş etlerinizi ağız kanseri belirtileri yönünden inceleyecektir.

Soru:

Babam bağırsak kanseri. Tümör akciğer, karaciğer ve kemiklere yayıldı. Kan testinin yüksek çıkmasının sebebi nedir?
Babam (64) 2 yıl önce bağırsak kanseri (malign sigmoid kolon) kanseri tanısıyla ameliyat oldu. Bağırsağının 8 santimlik kısmı ameliyatla alındı. Kemoterapi gördü. Geçen yıl karaciğer ve akciğerinde metastaz ortaya çıktı. Kemoterapi 1 yıl süreyle devam etti. Tümörlerde küçülme olmayınca 8 ay sonra başka bir kemoterapi ilacına geçildi. 1.5 ay önce yapılan bilgisayarlı tomografi sonucunda karaciğerdeki nodulun silindiği, akciğerindeki nodülde bir değişiklik olmadığı tespit edildi. Geçen ay yapılan kontrollerde ise karaciğerdeki tümörün tekrarladığı, ek olarak kemiklerde de metastaz saptandı. Doktorlar “Yeni bir kemoterapiye başlayacağız” dedi. Babam aynı zamanda şeker hastası. Cea değerleri 6 ile 8 arasında değişiyordu. Ancak son 1 aydır bu değerler 98′lere ulaştı. Bu yükselmenin sebebi ne olabilir?

Cevap:

Son zamanlarda kolon kanserlerinin görülme sıklığında bir artış var. Ailesinde kolon kanseri olanlarda daha fazla ortaya çıkıyor. Anne, teyze, hala, dayı gibi birinci derece akrabalarında kolon kanseri olanların dışkıda gizli kan testi, kolonoskopi, tümör markerları gibi tetkikleri yaptırmasında yarar var. Kolon kanseri genellikle bağırsak polipleri zemininde gelişir. Bu nedenle polibi olanların düzenli aralıklarla doktor kontrolünden geçmesi gerekir. Aşırı miktarda kırmızı et tüketimi, alkol kullanımı, katkı maddesi içeren gıdalar, sebze ve meyvenin az tüketilmesi kolon kanserinin diğer Önemli nedenleridir.

Belirtilerine gelince…

Son zamanlarda dışkılamada düzensizlik (sık sık ishal ya da kabızlık), dışkıda kan, geçmeyen karın ağrıları en önemli belirtileridir. Erken tanı hayat kurtarıcı olabilir. Kolonoskopi tümörün yerini, tipini tayin etmek için gerekli. Kolonoskopiden sonra bilgisayarlı tomografi, ultrasonografi, PET, akciğer grafisi, beyin MR, kemik sintigrafisi gibi tetkiklerle uzak metastaz aranmalı. Tümörün evrelemesinde ve teşhiste tümör markerları (belirteçleri) de çok önemli. Özellikle Cea en önemli teşhis kriterlerinden, yüzde 70 oranında tümör varlığını gösterebilir. Ancak cea’nın yalancı pozitiflikleri de var. Mesela sigara içenlerde, kolit hastalarında, ateşli rahatsızlıklarda yalancı pozitiflik elde edilebilir. Ca19 9′a da bakılmalı, karaciğer metastazını göstermek için önemli bir tümör işaretidir. Bütün tetkiklerden sonra uzak metastaz yoksa tümör ameliyatla mutlaka çıkarılmalı. Ancak tümörün yeri rektumdaysa (kalınbağırsağın son kısmı) tedavi yaklaşımı değişir. Bu tip tümörlerde radyoterapi, kemoterapi ve ameliyat bir arada kullanılır. Ancak kolon tümörlerinde cerrahi yapıldıktan sonra tümörün evresine göre tedaviye kemoterapi ilave edilir. Tümör lenf bezlerine atladıysa, 2 santimden büyükse ve seroza dediğimiz kalınbağırsağın bir tabakasını aşmışsa anjuvan dediğimiz kemoterapi devreye girer. Bu hastalarda 6 kür kemoterapi yapılır. Ancak metastaz varsa kemoterapi farklı olmalı, her 3 kemoterapiden sonra değerlendirmeye gidilmeli. Eğer tümör ortadan kaldırıldıysa ya da cevap oranı yüksekse aynı kemoterapiye devam edilir. Cevap alınamıyorsa başka bir kemoterapiye geçilir. Bu arada da tümör markarlarından cea’nın iyi çıkması tedavinin iyi gittiğini gösterir. Karaciğer metastazı olanlarda tümörün bulunduğu yere, kemoterapiye verilen cevaba göre kemoterapinin arkasından ameliyat devreye girebilir. Şu nokta unutulmamalı: Bağırsak ameliyatı sırasında karaciğer metastazına rastlanırsa bu da çıkartılmalı. Eskiden karaciğer metastazı olanlarda ömür aylarla sayılıyordu. Ama şimdi kemoterapiyi iyi yanıt veren ve karaciğerdeki tümörü ameliyatla alınabilen hastaların yüzde 65 oranında temelli kurtulma şansı var. Karaciğer metastazı olanlarda kemoterapi tümör silininceye kadar devam edilir. Kemoterapi ilaçları son 5 yılda en çok gelişmeyi meme ve kolon kanserlerinde gösterdi. Elimizde çok etkili ilaçlar var. Son zamanlarda kolon kanserinde vücudun başka organlarına zarar vermeden direkt tümörü bulup onu yok eden hedefe yönelik ilaçlar da kullanılıyor. Bu ilaçlar hastanın daha uzun yaşamasını ve kurtulma şansını artırıyor. Beslenme önerilerine gelince.

Babanıza önerilerim şunlar:

■ Kemoterapi sırasında kan tablonuzun düşmemesi için haftada 1 kez kırmızı et yemeyi ihmal etmeyin. Ancak kemoterapi bittikten sonra kırmızı eti çok nadir tüketin. Et tercihleriniz balık, hindi ve tavuk olsun.
■ Her gün 1 porsiyon ete karşılık 5-7 porsiyon da sebze-meyve yiyin.
■ Tuzlu, salamura gıdalardan, kızartılmış yiyeceklerden uzak durun.
■ Haşlanmış yumurta beyazı en zararsız proteinlerden biri, günde 2-3 tane yiyin.
■ Haftada 2 kez nohut, kuru fasulye, mercimek gibi kurubaklagilleri tüketmeyi ihmal etmeyin.
■ Beta karoten içeren koyu yeşil, koyu kırmızı ve siyah renkli meyve sebzelere daha fazla ağırlık verin.
■ Tatlı kabak ve kabak çekirdeğini bol miktarda tüketin.
■ Beyaz şeker, beyaz un ve tuz bütün kanserlerin dostudur. Esmer ekmeği tercih edin. Şeker ihtiyacınızı meyvelerden karşılayın.
■ Kabızlığı önlemek için meyveleri posasıyla yiyin. Kilo kaybınız varsa havuç, elma, ananas, portakal, mandalina suyu tüketebilirsiniz.
■ Sebzeleri buharda pişmiş tüketin. 1 saatte pişireceğiniz yemeği 3 saatte çok kısık ateşte pişirin.
■ Yoğurdu sofranızdan eksik etmeyin.
■ Brokoli, karnabahar, beyaz lahana, kırmızı lahana ve semizotunu bol tüketin.
■ Her gün 1 çorba kaşı keten tohumu yiyin.
■ Zeytinyağı, kanola ve soya yağını tercih edin.
■ Kemoterapinin meydana getireceği yan etkilerden korunmak için milk thistle (devedikeni sütü kapsülü), dandelion (karahindiba hapı), burdock (dulavrat otu tableti) kullanın. Kolon kanserlerinde coriolus versicolor, shiitake mantarı hapı gibi destekler de yararlıdır.

Annemin bağışıklık sistemini nasıl güçlendirebiliriz?
Annem 2 yıl önce kolon kanseri teşhisiyle ameliyat oldu. Hastalığı 3′üncü evredeydi. 6 kür kemoterapi gördü. Şu anda halsizlik, yorgunluk. gibi şikayetleri var. Bağışıklık sistemini güçlendirmek için önerileriniz nelerdir?

Cevap:

Kemoterapi 6 kürde kesildiğine göre annenizin şifaya kavuştuğu anlaşılıyor. Önlem olarak ilk 3 yıl 3 ayda bir CA, CA 199 tesüeri ve batm ultrasonografisi yaptırsın. 6 ayda bir tüm batm BT ve akciğer grafisi çektirsin. Gerekirse PET yaptırmalı ve düzenli aralıklarla doktor muayenesini ihmal etmemeli. Ük yıl yapılan kolonoskopide polip ya da nüks belirlenmemişse kolonoskopiyi yılda 1 kez yaptırması yeterli. Ancak polip varsa 3 ayda bir kolonoskopi şart. Çünkü polip kansere zemin hazırlar. Annenize önerilerim şunlar:
■ Kırmızı etten ve katı yağlardan uzak durun. Zeytinyağı ve soya yağını tercih edin.
■ Her gün 1 porsiyon balık, hindi ya da tavuk yiyin. Balığı ön planda tutun.
■ Günde 1 çorba kaşığı keten tohumu tüketin.
■ Tümörün tekrarlama riskini azaltmak için her gün 1 gram kalsiyum, 400 ünite folik asit ve 1 bebe aspirini alın.
■ Meyve suyundan ziyade meyveleri posalı olarak tüketin.
■ Sofranızdan karahindiba, kuzukulağı, tere, biberiye, semizotu, karnabahar ve brokoliyi eksik etmeyin.
■ Haftada 2 kez kurubaklagil tüketin. Kurubaklagiller bağışıklık sistemini güçlendirerek kanserden korur. Özellikle kolon kanserinin ortaya çıkmasına mani olur. Aynı zamanda kalp ve şeker hastalığına karşı vücudu güçlendirir. Önceliği kuru fasulye, bezelye ve barbunyaya verin. Daha sonra nohut ve mercimeği tercih edin.
■ Doktorunuza danışarak şu destek ürünlerini dönüşümlü olarak kullanabilirsiniz: Flax seed (keten tohumu yağı kapsülü), omega 3, melatonin hormonu, milk thistle (deve dikeni sütü kapsülü), bromelain (ananas hapı), shiitake mantarı hapı, maitake mantarı hapı.

Teyzem mesane kanseri. Kendini çok halsiz hissediyor. Ne tavsiye edirsiniz?
Teyzem (58) sık idrara çıkma, kesintili idrar yapma, idrarda kanama şikayetiyle doktora gitti. Yapılan tetkikler sonucunda mesane tümörü tanısı konuldu. Açık ameliyat çözüm olmadı. Çünkü tümör rahim ve bağırsaklara sıçramış. Şu anda kemoterapi görüyor. Halsizlik şikayeti var. Beslenme ve bitkisel takviyeler konusunda önerileriniz nelerdir?

Cevap:

Mesane kanseri sigara içenlerde, kimyasal maddelere maruz kalanlarda, kronik (uzun süreli) mesane taşı, enfeksiyonu olanlarda sık görülür. Aslında mesane kanseri erkeklerde sık rastladığımız bir hastalık. Ancak son zamanlarda mesane kanserine yakalanan kadınların sayısında ciddi artış var. Bunun sebebi, sigara tüketiminin kadınlarda da artış göstermesi. Sigara mesane kanseri olma ihtimalini 4 kat artırıyor.

Tedaviye gelince…

Erken evrede hastadaki lezyon ya yakılarak ya da ameliyatla çıkartılır. Tümör mesane katlarım tam olarak geçmemişse sistoskopi yapılarak hasta belli aralıklarla sıkı kontrole alınır. Nüks eden yüzeyel tümörler ameliyatla çıkartılır. Bu hastalara aşı tedavisi uygulanır. Mesaneye bcg verilerek nüksün azaltılması sağlanır. Bazen mesaneye kemoterapi ilaçları da konabilir. Ancak tümör mesane katlarını geçmişse büyük ameliyat gerekir. Tümörü büyük ve başka organlara yayıldığı için teyzenize kemoterapi uygulanıyor. Buna tümör küçültücü tedavi diyoruz. Mesane tümörlerinde 7-8 yıldır kullanılan yeni ilaçlarla tedavi başarı oram yükseldi. Kemoterapiye verdiği cevaba göre teyzenize radyoterapi-kemoterapi uygulanabilir. Çok iyi yanıt elde edilmişse ameliyat gündeme gelebilir, Kemoterapiye devam ederken vücudun diğer organları özellikle akciğer, kemikler ve karaciğer kontrol edilmeli.

Teyzenize beslenme konusunda önerilerim şunlar:

■ Bol bol su için.
■ Günde 2 avuç işlenmemiş kabak çekirdeği tüketmek, sık idrara çıkma, yanma gibi şikayetleri azaltabilir. Kabağı fırında pişirdikten sonra 1 kaşık bal ve cevizle tüketmek de faydalıdır.
■ Hem idrar söktürücü etkisi hem de demirden zengin olduğu için günde 1-2 demet maydanoz yiyin.
■ Mesane tümörlerinde selenyum ve E vitamini faydalıdır, kemoterapi sırasında bu İM desteği kullanabilirsiniz.
H idrar yolları enfeksiyonu için omega 3 ve bromelain (ananas hapı) da faydalıdır.
■ Asitli içeceklerden kaçının. Günde 1 şişe maden suyu içebilirsiniz.
■ Tatlı elma, ananas ve domates suyu için. Her gün 1-2 bardak ayran içmeyi ihmal etmeyin.
■ İmmün sisteminizi güçlendirmek için her gün taze çekilmiş çörek otu, dereotu tohumu, keten tohumu gibi desteklerden birini seçerek 1 çorba kaşığı tüketin.
■ Adaçayı, civanperçemi, mercanköşk, kuşburnu, rezene, zencefil ve papatya çayı için. Çayınıza şeker yerine tarçın ve limon kabuğu ekleyin.

Babam şuan 53 yaşında. Yaklaşık bir ay önce mide kanseri teşhisiyle ameliyat oldu. Midesinin yüzde 80′i kadarı alındı. Üç gün sonra radyoterapi ve kemoterapiye başlanacak. Bababım beslenmesinde şu an için sıkıntı yok. Hangi gıdalara ağırlık vermemizi önerirsiniz? Acaba ne yemeli?

Cevap:

Yapılan araştırmalar, tuz tüketimiyle mide ve boğaz kanseri sıklığının anlamlı derecede arttığını göstermiş. Anadolu’da etlerin tuzlanması ve aşırı tuzlu, kurumuş etin kışın yenmesi mide kanserinin önemli sebeplerindendir. Ailesinde mide kanseri olanlar, sigara içenler, koyu çay tüketenler, sert alkol kullananlar risk altında. Tüm dünyada mide kanseri azalırken, ülkemizde görülme sıklığı artıyor. Bunun en önemli nedeni tuzlu kırmızı et ve çok koyu çay tüketimidir. Gastrite yol açan ‘helikobakter pilori’ mikrobu mide kanserine yakalanma riskini artırıyor. Bu nedenle beslenmeye dikkat etmek gerekiyor.

Mide kanserinin belirtileri ülser ya da gastritle karıştırılabiliyor. Endoskopi yapılmadan ilaç tedavisine başlanması kanserin ileri evrelerde teşhis edilmesine yol açıyor. Oysa mide kanseri erken teşhis edilirse sadece cerrahiyle şifa bulabiliyor. Bu nedenle 3 aydan daha uzun süren ya da geçmeyen mide şikayetleriniz varsa muhakkak endoskopi yaptırın, bilinçsizce mide ilaçları tüketmeyin. Mide kanserinin belirtilerine karşı uyanık olun: Midede ağrı ve hazımsızlık, nedeni bilinmeyen kilo kaybı, iştah azalması, erkenden doyma, kusma, bel ağrısı, sırt ağrısı, dışkının siyah olması, gaz şikayetleri. Bu belirtilerden yakınıyorsanız mutlaka doktora başvurup endoskopi yaptırın. Mide kanserinin tedavisinde ilk seçenek cerrahidir. Çok “sayıda lenf bezi temizlenmesi tedavi başarısını artırır. Babanızın lenf bezlerine tümörün atladığı görülüyor. Bu durumdaki hastalara kemoterapi artı radyoterapi ya da sadece radyoterapi yapılır. Kemoterapi artı radyoterapi yapılıyorsa doktorun ve hastanın çok dikkatli olması gerekir. Çünkü bu devrede ağız yarası ve beslenme bozukluğu ortaya çıkar.

Babanıza beslenme önerilerim şunlar:

Az ve sık aralıklarla beslenin. Yiyeceklerinizi 5-7 öğünde alın. Gıdaları birden tüketmek baş dönmesi, çarpıntı, terleme, fenalık hissine yol açar. Şekerli gıdalar şikayetleri daha da artırır. Bu nedenle havuç suyunu bile gün içinde azar azar için Kemoterapi ve radyoterapi sırasında acı, ekşi ve baharatlı gıdalardan uzak durun. Ağız hijyenine “dikkat edin. Yumuşak bir diş fırçası ve karbonatla dişlerinizi fırçalayın, karadut şurubu ve papatya çayı için. Beyaz un ve şekerli gıdalardan uzak durun.

Mutlaka içine bank, yumurta kıyma gibi proteinden zengin gıdalar ilave edilmiş sebze ya da tarhana çorbası tüketin. Özellikle havuç, domates, ananas, kara üzüm, karadut, elma suyu ve bol miktarda ayran için. Her gün 1-2 tane bıldırcın yumurtası yiyin. Sarımsak çok şifalıdır, yemeklerin içinde mutlaka tüketin.

Kilo kaybına mani olmak için omega 3 alın. Dönüşümlü olarak her gün birer çorba kaşığı çörekotu, keten tohumu, dereotu tohumu tüketin. Yemeklerine 1-2 çorba kaşığı zerdeçal ilave edin, tadını sevmiyorsanız hapını (turmeric) kullanın. Kilo kaybı olursa günde 1-2 kutu hazır mama tüketebilirsiniz. Meyan kökü de çok şifalıdır, kalp ve şeker sorununuz yoksa 1 çorba kaşığı tüketin. Doktoruna danışarak dönüşümlü bromelain (ananas hapı), dandelion (karahindiba hapı), shiitake ya da maitake mantarı hapı kullanın. Kemoterapi ve radyoterapi bittikten sonra yoğun bakım altında destek tedavisine devam edin. 3 ayda bir klinik ve uzak metastaz kontrollerinizi yaptırın. Bilgisayarlı tomografi, akciğer grafîsi, 3 ayda bir tümör markerlarından ca 72 4, cea 19 9, cea kontrolleri yapılmalı. Gerekirse PET de istenebilir. 3 sene sonra kontrol aralığı 6 aya çıkarılır.

Kemoterapi, hastamız için doğru seçenek mi?
Eniştem Avusturya’nın başkenti Viyana’da yaşıyor. Enişteme mide kanseri teşhisi konuldu. Doktor, “Midede büyük bir tümör tespit ettik. Kemoterapiye başlamamız gerekiyor” dedi. Bu konuda fazla bilgimiz olmadığı için ne yapacağımıza karar veremiyoruz. Sizce ne yapmalıyız?

Cevap:

Mide kanseri tütsülenmiş et ve tuzlu gıdaların yoğun tüketilmesi nedeniyle dünyada en çok Japonya’da görülür. Ancak Japonya’da endoskopinin erken dönemde yapılması sayesinde hastalık çok erken dönemde yakalanıyor. Bu nedenle hastalığın artık görülme sıklığı azaldı. Ancak mide kanseri özellikle yurdumuzda giderek artan bir sağlık sorunu. Özellikle beslenme alışkanlıkları nedeniyle Van, Elazığ ve Bingöl civarında daha çok görülüyor. Mide kanserinin en önemli sebepleri şunlar: Aşırı miktarda kırmızı et tüketimi, salamura gıdalar, koyu çay, sigara, midede helikobakter pilori mikrobu ve alkol. Mide kanserinin erken tanısı endoskopiyle konur. Endoskopi yönteminde hastaya ince bir boru yutturulur. Bu boru mideye ve onikiparmakbağırsağma gönderilir. Boru geçtiği bölgeleri bir televizyon ekranına yansıtır. Hekim de görüntülere bakarak teşhis koyar. Erken tanı konduğunda yani tümör bir yere yayılmamışsa, tıkanma yoksa hemen ameliyat yapılır. Demek ki, hastanız ileri evrede ve ameliyat dönemini atlamış. Bu durumda derhal kemoterapiye başlanmalı. Bazen kemoterapiyle birlikte eş zamanlı radyoterapi de yapılabilir. Ancak bu tedavi, hastanın çok iyi bakımını gerektirir. Çünkü hastada aşırı kilo kaybma yol açar. Hastanız 2-3 kemoterapiden sonra değerlendirmeye alınır. Tümör küçülürse radyoterapi ya da ameliyat devreye girer. Ama herhangi bir tıkanma olursa ani cerrahiye de ihtiyaç olabilir.

Kardeşim yumurtalık kanseri. Tümör pek çok organa yayıldı. Tedaviye yanıt alınamıyor. Ne yapmalıyız?
Kardeşim 33 yaşında ve 2 yıllık evli. 3 yıl önce karın şişliği ve nefes darlığıyla acil hastaneye yatırdık. Karnında bulunan 18 santim büyüklüğündeki kitle ameliyatla alındı. Sonuç yumurtalık kanseri (borderline müsinöz) geldi. Hastaneden çıkış fişimizde endoserviks malign neoplazmı yazıyordu. Doktorumuz “Kemoterapiye gerek yok. Kontrollere devam edeceğiz” dedi. 1 yıl sonra kist ameliyatı oldu. Geçen yıl haziran ayında ise ca 19 9 değeri önce 400 sonra 8 bin ve en son 12 bine yükseldi. Bunun üzerine ameliyata karar verildi. Ameliyattan sonra bağırsakta metastaz olduğu ortaya çıktı. 6 kür kemoterapi düzenlendi. Ancak ca 19 9 düşmeyince detaylı tetkikler yapıldı; maalesef karaciğer ve akciğerde metastaz tespit edildi. Sonra 6 kür daha kemoterapi düzenlendi. Kardeşimin akciğeri su topladı ve akciğerinden 3 litreye yakın su boşaltıldı. 2 kür daha kemoterapi aldı. Buna rağmen akciğer ve karaciğerdeki nodüllerde artış oldu. Bunun üzerine kardeşim tedaviyi reddetti. Doktorumuz şu anda kardeşimi dinlendiriyor. Bize önerileriniz nelerdir?

Cevap:

Misönüz adeno kanser, yumurtalık kanserinin bir türü. Çok nadir görülür ve tedaviye genellikle iyi yanıt vermez. En önemli göstergesi ca 19 9′dur. Hastanızda metastaz olduğu için yeni bir kemoterapiye ihtiyaç var. Bu dönemde iyi bir beslenme planı uygulayın. Doktorunuzun verdiği destek tedavilerini kullanın. Kendisini toparlarsa ve kan tablosu müsait olursa kardeşinize yeni bir kemoterapi başlanabilir.

Soru:

Beta karoten kanseri önler mi?
Her yazınızda beta karotenin faydalı olduğunu belirtiyorsunuz. Beta karoteni tablet şeklinde kullansak olur mu?

Cevap:

Beta karoten A vitamininin yapı taşlarından biridir. Vücutta A vitaminine dönüşür. Araştırmalar, beta karotenin kanser riskini azalttığını gösteriyor. Beta karoten, sarı, kırmızı, kara ve koyu yeşil sebze-meyvelerde bulunur. Ortak inanış, beta karoten haplarının beta karoten içeren sebze meyveleri tüketmekle aynı etkiyi yaratacağı. Bununla birlikte, bu kanıtlanmış değil. Hatta Amerika’da 1 Aralık 2004 yılında Ulusal Kanser Enstitüsü mecmuasında yayınlanan bir araştırmada, beta karoten tabletlerinin sigara içenlerde, eski sigara içicilerinde ve asbeste maruz kalanlarda akciğer kanseri riskini artırdığı gösterilmiş. Bu nedenle, herhangi bir sağlık sorununuz olmadığı ve doktorunuz aksini belirtmediği sürece beta karoteni doğal yollardan, sebze-meyve tüketerek temin etmeye çalışın.

Annem meme kanseri geçirdi. Nelere dikkat etmeli?
Annem meme kanseri teşhisiyle ameliyat oldu. Ardından kemoterapi ve radyoterapi gördü. Tedavinin üzerinden 2 yıl geçti ama yine de hastalık tekrarlar diye korku duyuyoruz. Annem bundan sonra nelere dikkat etmeli?

Cevap:

Annenize önerilerim şunlar:
■ İlk 3 yıl 3 ayda bir kontrolden geçin. 3 yıl sonra kontrollerinizi 6 ayda bir yaptırmanız yeterli.
■ Hormon (tamoksifen) alıyorsanız rahim kalınlığınızı ultrasonografiyle düzenli olarak ölçtürün. Çünkü tamoksifen nadiren rahim kanserine yol açabilir.
■ 50 yaşın üzerindeyseniz ve aromataz inhibitörü grubu ilaçlar kullanıyorsanız yılda bir kez kemik dansimetresi yaptırın. Çünkü bu ilaçlar kemik erimesine yol açabilir. Ayrıca kemiklerinizi güçlendirmek için bol yoğurt, yumurta beyazı, keçi peyniri, beyaz peynir ve çökelek tüketin.
■ Aşırı kilo olmayın.
■ Reseptörleriniz pozitifse soya yağı ve keten tohumundan uzak durun.
■ İmmün sisteminizi güçlendirmek için beta karotenden zengin
olan koyu kırmızı, koyu yeşil sebze ve meyveleri bol tüketin.
■ Her gün 1 porsiyon et, 5 porsiyon da sebze meyve yiyin. Kırmızı et yerine beyaz eti tercih edin.
■ Haftanın en az 5 günü yarım saat yürüyün.
■ Beyaz şeker ve beyaz undan uzak durun.
■ İmmün sisteminizi güçlendirmek için maitake mantarı hapı kullanabilirsiniz.
■ Karnabar, hrokoli, beyaz lahana,
■ Kırmızı lahana, semizotu gibi sebzeleri sofranızdan eksik etmeyin.
■ Yağ tercihiniz zeytinyağı olsun.

Lenf bezi kanseri genetik midir?
2 yıl önce annemi (65) lenfomadan kaybettik. Lenfoma genetik midir? Belirtileri nelerdir?

Cevap:

Lenfoma (lenf bezi kanseri), lenf sisteminden gelişen bir kanser türü. Lenf sistemi, bakterileri vücudumuzdan uzak tutan, hastalıklarla savaşan immün sistemimizin bir parçasıdır. Lenf bezleri bütün vücudumuza yayılmıştır. Ancak çene altı, kulak arkası ve kasık lenf bezleri büyüdükleri zaman fark edilebilir. Daha derinde bulunan göğüs ve karın bölgesindeki lenf bezlerinin şişmesi ise muayene sırasında anlaşılabilir. Lenf bezleri içindeki hücrelerin kontrol dışı büyümesine lenfoma denir. Lenfomalar ikiye ayrılır:

1) Hodgkin lenfoma: Gece terlemeleri, devamlı halsizlik, istem dışı kilo kaybı, genellikle bedenin üst kısmındaki ciltte kaşıntı, nedeni açıklanamayan ateş, şişmiş lenf nodları gibi belirtileri vardır. Başka hastalıklarla karışabildiği için teşhis bazen zor olabilir. Erken dönemde genellikle belirti vermediği için hastalığın erken tanısı güçtür.

2) Non hodgkin lenfoma: En yaygın belirtisi boyun, kasık ve koltuk altında kitle ve şişliklerdir (ağrısız bezeler). Genellikle çocuklarda şişmiş lenf nodları enfeksiyondan kaynaklanabilir ve birkaç hafta içinde kendiliğinden düzelir. Ama yine de bu tür durumlarda bir uzmana başvurmakta yarar var. Eğer karındaki lenfatik dokular etkilenmişse karında ağrı ya da basınç hissi ortaya çıkabilir. Bunun dışında iştah kaybı, istem dışı kilo kaybı, gece terlemesi (yatağı ıslatacak kadar yoğun olabilir), ateş, halsizlik, şiddetli kaşıntı gibi belirtileri vardır. Lenfoma riskini artıran faktörler ise şunlar:

■ Yaş: Lenfoma hem çocuklarda hem de yetişkinlerde ortaya çıkabilir. Fakat genellikle 60 yaş civarında görülür.

■ Bağışıklık sistemi zayıflığı: AİDS gibi başka hastalıklar bağışıklık sistemini zayıflatarak vücudu lenfomaya açık hale getirir.

■ Aile öyküsü: Lenfomanın genetik olduğuna dair kesin bir araştırma yok. Ancak bazı ailelerde lenfomaya daha sık rastlanıyor. Ailesinde lenfoma olanların dikkatli olmasında yarar var.

■ Enfeksiyonlar: HIV/AIDS, Hepatit C, helikobakter pilori gibi enfeksiyonlar lenfoma gelişim riskini artırabilir.
■ Radyasyon: Nükleer reaktör kazaları, atom bombası gibi yüksek dozda radyasyona maruz kalmak non hodgkin lenfoma riskini artırıyor. Daha önce kanser nedeniyle radyoterapi görenlerde de lenfoma riski daha yüksek.

Tedavi yöntemlerine gelince…

Hodgkin lenfoma hastalarının erken evrelerde kısa süreli kemoterapi ve radyoterapiyle yüzde 90′lara kadar varan oranlarda kurtulma şansı var. Diğer evrelerde de tedavi başarı oranı yüksektir. Hastalık nüks ederse kemik iliği nakli düşünülebilir. Ancak artık kemoterapi ilaçlarının başarı oranı yüksek olduğu için bu yöntemi en son aşamada tercih ederiz. Kemik iliği nakli merkezine yakın olan bazı doktorlar ikinci seçenek olarak bu yöntemi tercih edebiliyor. Kemik iliği nakli de hastayı tam şifaya kavuşturabilir. Non hodgkin ise kemoterapiye biraz daha dirençlidir, uzun tedavi gerektirir. Bu tipte 6 kür kemoterapi uygulanır. Ama erken evrelerde tedaviye iyi yanıt alınır.

Rahim ağzı kanseri tedavisi gördüm. Bundan sonra nelere dikkat etmeliyim?
1 yıl önce rahim ağzındaki 4 santim büyüklüğündeki tümör nedeniyle rahmim ve yumurtalıklarım alındı. 6 kür kemoterapi, 25 gün de radyoterapi gördüm. Tedavim 3 ay önce bitti. Bundan sonraki önerileriniz nelerdir?

Cevap:

Rahim ağzı (serviks) kanserlerinde çok erken dönemde ameliyat, diğer dönemlerde radyoterapi artı radyoterapi uygulanır. Bu hastalarda tümör genellikle lokal seyreder. Ama uzak metastazı da unutmamak gerekir. Tedaviniz bittiği için ilk 3 sene 3 ay aralıklarla kontrolden geçin. Radyolojik, biyokimya tetkiklerinizi ve klinik muayenelerinizi ihmal etmeyin. Bazı araştırmalar, beta karotenin rahim ağzı kanserinde nüks ihtimalini azalttığını gösteriyor. Bir zamanlar bu hastalara beta karoten tabletleri öneriliyordu. Artık bu yaklaşım yerine beta karotenden zengin gıdalar öneriliyor. İhtiyacınız olan beta karoteni almak için domates-havuç suyu ve yeşil yapraklı sebzeleri tüketin.
Diyetinizde dikkat etmeniz gereken diğer noktalar şunlar:
■ Trans yağ ihtiva eden katı yağlardan kaçının.
■ Aneminiz yoksa kırmızı eti 7 ya da 15 günde bir tüketin.
■ Haftada 2 kez kurubaklagile sofranızda yer açın.
■ Sindirim sorunlarına karşı rezene, anason, zencefil, papatya gibi çayları tercih edin.
■ Aşırı kilo almayın.
■ Belli aralıklarla E vitamini, C vitamini ve selenyum kullanın.

Kanser tedavisi sürecinde hasta ve yakınları birçok yanlış bilgi edinebiliyor. Prof. Dr. Erkan Topuz, halk arasında yaygın olan kanserle ilgili yanlış inanışları ve doğrularını anlattı…

1) YANLIŞ: Bazı kanserler bulaşıcıdır.
DOĞRU: Kanserin hiçbir türü bulaşıcı değildir. Bununla birlikte, Hepatit B, Hepatit C, HPV gibi bazı bulaşıcı virüsler kansere yol açabilir. HPV rahim ve penis kanserine yol açan bir virüstür. Hepatit B ve C ise karaciğer kanserine neden olabilir. Bu virüsler kan yoluyla ve korunmasız cinsel ilişkiyle bulaşır.

2) YANLIŞ: Kanser saç dökülmesine yol açar.
DOĞRU: Kanser saç dökmez. Saç kaybı, kanser tedavisinin (radyoterapi, kemoterapi) bir yan etkisidir. Bu arada kemoterapi ya da radyoterapi gören herkesin saçı dökülecek diye bir kural yok. Bu, tümörün tipine, uygulanan tedavinin dozuna, hastalığın evresine göre değişiyor.

3) YANLIŞ: Sadece kadınlar meme kanseri olur.
DOĞRU: Bu, en büyük kanser miti. Erkekler de meme kanseri olur! Amerika’da her yıl 1500 erkeğin meme kanserine yakalandığı tahmin ediliyor. İyi haber, erkeklerde meme kanserinin çok yaygın olmaması.

4) YANLIŞ: Kanser her zaman öldürücüdür.
DOĞRU: Evet, kanser ölümle sonuçlanabilen bir hastalık. Ancak tıptaki ilerlemeler sayesinde erken teşhis edilmiş hastaların büyük bir kısmı tam şifaya kavuşuyor.

5) YANLIŞ: Anne ya da babanız kanserse siz de kanser olursunuz.
DOĞRU: Bazı kanser türlerinin genetik olduğu doğru. Ancak bu, ailesinde kanser öyküsü olanların mutlaka kansere yakalanacağı anlamına gelmiyor. Meme, yumurtalık, prostat ve kolon kanseri genetik olarak geçiş gösteren kanser türlerinden bazıları. Ailede bu tür kanserler varsa kanser geni çocuklara geçebilir. Eğer çocuğa bu gen geçmişse, bu sadece riski artırır. Yoksa kanser çıkacağını garanti etmez.

6) YANLIŞ: Pozitif düşünmek kanseri tedavi eder.
DOĞRU: Pozitif düşünmek, tedavi sırasında çok gereklidir fakat kanseri tedavi edici etkisi yoktur. Kanser tedavisi sırasında iyimser olmak, yaşam kalitesini artırır.

7) YANLIŞ: Hastanın kanser olduğunu öğrenmemesi gerekiyor. Öğrenirse immün sistemi çöker.
DOĞRU: İmmün sistemi çökmeden kanser başlamaz. Kanser olduğunu öğrenen kişide inkar, öfke, depresyon gibi sorunlar ortaya çıkabilir. Ancak hastalığı saklamamak gerekir. Hastalığı kabullenmek, tedaviye katılımı ve sonucu da olumlu yönde etkiler.

8) YANLIŞ: Kanser tedavisi görenin çocuğu olmaz.
DOĞRU: Radyoterapi ve kemoterapi ilaçları hastalarda geçici, nadiren kalıcı kısırlığa sebep olabilir. Bu risk hastalığın tipine, evresine, kullanılan kemoterapi ilacına göre değişir. Ancak genç, henüz anne-baba olamamış hastalar ışın ve ilaç tedavisinden önce yumurta ve sperm dondurma işlemiyle ileride çocuk sahibi olma şansını yakalayabilir.

9) YANLIŞ: Gelişmiş ülkelerde artık kemoterapi kullanılmıyor.
DOĞRU: Kemoterapi, radyoterapi ve ameliyat kanser tedavisinde bütün dünyada en yaygın kullanılan yöntemlerdir.

10) YANLIŞ: Mememde bir kitle var. Ben kanser oldum.
DOĞRU: Memede saptanan her kitle kanser değil. Bu nedenle şüpheli bir kitle tespit edilince hemen telaşlanmayın. Doktora başvurarak daha ileri tetkikler yaptırın.