Kısır olur muyum?
18 yaşındayım. 13-14 yaşında sol testisimdeki ağrılardan doktora gittim. Bana varikosel teşhisi koydular ve ameliyat oldum. Ameliyattan sonra sol testisim şişti ve hâlâ şiş. Sol testisimde hidrosel oluşmuş. Doktor “Ameliyat olman lazım” dedi. Bu sıvı bana zarar verir, kısırlığa neden olur mu? Sol testime dokunduğumda canım yanıyor, ameliyat olmalı mıyım?

Cevap:

Varikosel ameliyatı mikrocerrahi teknik ile ehil ellerde yapılması gereken önemli bir operasyondur. Sizin varikosel ameliyatınız yapılırken lenf kanallarınızın bağlanması sonucu lenfatik akım engellenmiş ve testisin zarları arasında sıvı fazlası birikerek ortaya hidrosel denilen durum çıkmış. Hidrosel oturup kalkarken rahatsızlık vereceği gibi yumurtanın kan dolaşımını ve ısısını da etkileyerek kısırlığa yol açabilir. Tabii kısırlığa karşı yapılan bir ameliyat sırasında kısırlığa yol açabilecek komplikasyon ile karşılaşmak hoş olmayan bir durum.

Kısır olur muyum?
15 yaşındayım. 4 senedir bilgisayarı kucağımda tutuyorum. Arkadaşlarım bunun penise çok zarar verdiğini söyledi. Böyle bir şey olabilir mi? Bu durum penisimin gelişimini olumsuz etkiler mi ya da kısır olur muyum?

Cevap:

Değerli okurum, vallahi de billahi de bilmiyorum. En azından bilmediğimi bildiğim için sizleri de yanlış yollara sevketmiyorum. Bir de ben bilirim havalarında kendime bir pay ayırmıyorum. Yalnız arkadaşların onun böyle olduğunu nereden öğrenmişler, bunu da merak ediyorum.
Bunu internette ara

Ağrılarım geçecek mi?
30 yaşındayım ve çalışıyorum. Bana varikosel teşhisi konuldu. Daha önce ameliyat oldum. Ameliyattan sonra çok fazla ağrım oldu ve ağrılar bir türlü geçmiyor. Ne yapmam gerekir?

Cevap:

Testisin toplardamarlarında ergenlik çağında başlayan genişleme sonucu oluşan varikosel testisin mikrodolaşımını bozarak sperm yani döl hücreleri üzerinde olumsuz etki gösterir, kısırlığa neden olabilir. Kısırlık dışında bir sağlık sorunu oluşturmayan varikoseli sadece ağrı nedeniyle ameliyat etmek uygun değildir. Başarılı olması ve herhangi bir yan etkiye neden olmaması için mikrocerrahi yöntem ile ameliyat edilmesi gereken varikosel toplumda en sık rastlanan kısırlık nedenidir. Başarısız varikosel ameliyatı geçirip sorunu devam edenlere mikrocerrahi düzeltme ameliyatı uygulayabiliyoruz. Fakat sizin şiddetli ağrınızın sebebinin varikosel olmayabileceğini düşünüyorum. Bu konularda tecrübeli bir ürolog ile görüşünüz.

Doğum kontrol hapı kısırlık yapar mı?
32 yaşında, 3 yıllık evliyim. Çok düzensiz adet görüyorum. Doktor yumurtalığımda kist olduğunu söyledi. 2 yıl Diana 35 adlı hapı kullandım. Son 4 aydır kullanmıyorum. Korunmamamıza rağmen çocuğumuz olmadı. Bu ilacı bekarken kullanan kadınların kısır olabileceği söyleniyor. Bu doğru mu? Ne yapmalıyım?

Cevap:

Kullandığınız ilaç adetlerin düzeltilmesi veya yumurtalıkların düzgün çalışması için pek çok kadında kullanılmış ve kullanılmaktadır. Bu ilacın kısırlık yapması söz konusu olmadığı gibi ilacı bırakınca gebelik ihtimalinin artacağını da söyleyebilirim. Siz ilacı bırakalı 4 ay olmuş. Panik yapacak bir durum yok. Birkaç ay daha bekledikten sonra hâlâ gebe kalamıyorsanız doktorunuza başvurun. Doktorunuz gerekli araştırmayı yapacak ve neden gebe kalamadığınızı bulup tedavinizi ayarlayacaktır.

Benden meni gelmiyor? Neden?
21 yaşındayım. Şimdiye kadar benden hiç sperm gelmedi. Mastürbasyon yaptığım zamanlarda ise sadece birkaç damla su renginde, yapışkan bir sıvı geliyor. Utandığım ve korktuğum için doktora hiç gitmedim. Şimdiye kadar kimseyle ilişkim olmadı. Ne yapmalıyım? Acaba kısır mıyım?

Cevap:

Boşalma esnasında meni gelmemesi veya sadece birkaç damla şeffaf sıvı gelmesi normal bir durum değildir, kısırlık sebebidir ve nedenlerinin araştırılması gerekir. Meninin mesaneye geri kaçması, meni keselerinin kanallarında tıkanıklık gibi çeşitli nedenleri olan bu durumun muayene ve detaylı tetkikler ile aydınlatılması için mutlaka bir üroloji uzmanına başvurmalısınız. Birçok durumda sorun çözümlenebilmekte veya bazı teknik yöntemler ile çocuk sahibi olunabilmesi sağlanmaktadır.

Çoğul gebelikler tüp bebek başarısızlığı mıdır?

Tüp Bebek - Üçüz

Dr. Erdal Budak: Tüp bebek başarı şansını artırmak amacıyla, pek çok ülkede yasaların izin verdiği maksimum sayıda embriyo yerleştirme eğilimi ağır basıyor. Hatta ülkemizde, yasal ve etik sınırların zorlandığı vakalar zaman zaman gerek tıp dünyasında, gerek kamuoyunda tartışmalara yol açıyor. Türkiye’de tüp bebek uygulamaları sonrasında, üçüz, hatta dördüzler neredeyse normal karşılanıyor. Oysa bu bebeklerin pek çoğu erken doğum neticesinde düşük kiloyla doğuyor. İkizlerin yüzde 48′i, üçüz ve dördüzlerin yüzde 80′i yoğun bakımda kalıyor. Maalesef bu bebeklerin bazıları da hayatını kaybediyor. Anne ve bebeklerin sağlığını düşünürsek tüp bebek tedavilerinde başarıyı uygulama başına gebelik oranı olarak değil, uygulama başına sağlıklı canlı bebek oranı olarak algılamamız gerekiyor. Çünkü çoğul gebeliklerde anne adayı ve bebekte ciddi sorunların görülme oranı önemli ölçüde artıyor. Erken doğum ve düşük doğum ağırlığı gibi problemlerle karşı karşıya kalınıyor.

Anne adayına kaç tane embriyo transfer etmek gerekir?

Dr. Erdal Budak: Amaç tek ya da iki embriyo transfer ederek gebelik elde etmek olmalı.

Gereğinden fazla embriyo transferinin sebepleri nelerdir?

Embriyo transferi

Dr. Erdal Budak: Bu, tüp bebek başarı oranlarının düşük olmasından, birçok tüp bebek merkezindeki dondurma tekniklerinin yeterince gelişmemiş olmasından, hastaya çoğul gebeliklerin riskleri hakkında yetersiz bilgi verilmesinden kaynaklanıyor. Bilim çevrelerince referans kabul edilen merkezlerde yasalar daha fazlasına izin verse bile kural olarak 2′den fazla embriyo transfer edilmez. Bütün dünyada eğilim, 1 veya 2 embriyo transfer etmek, diğer embriyoları dondurmak şeklinde.

Dondurulmuş embriyolarla şansı daha mı düşük?

Dr. Erdal Budak: Yakın zamana kadar embriyo dondurma teknikleri yeterince gelişmemişti. Bu nedenle çözdürme sonrası canlı kalma oranları düşüktü. Ancak 2007′den beri Cryotop yöntemiyle uyguladığımız hızlı dondurma tekniği (vitrifikasyon) sayesinde dondurulan embriyolar yüzde 95 oranda kanlılıklarını koruyor. Vitrifikasyon tekniğinin avantajı çok hızlı bir dondurma tekniği olmasına dayanıyor. Eskiden kullandığımız yavaş dondurma tekniklerinin aksine, vitrifikasyon tekniğinde, dondurma işlemi sırasında hücre yapışma zarar veren buz kristalleri oluşmuyor. Gebelik oranları da neredeyse taze embriyolarla aynı.

Embriyo seçme tekniklerinde yenilikler var mı?

Embriyo seçimi

Dr. Erdal Budak: Eskiden kullanılan yöntemler, embriyoları mikroskop altında inceleyerek, hücre sayısı ve şekillerine bakarak en ‘kaliteli’ olanı seçmek şeklindeydi. Embriyoların kromozomal olarak normal olup olmadığını veya yaşama şansını değerlendirmek, ancak biyopsi yoluyla alman bir veya iki hücrenin preimplantasyon genetik tanı yöntemiyle incelemesi ile mümkün olabiliyor. Ancak biyopsi sırasında embriyonun zarar görme riski söz konusu. Oysa bugün artık metabolomiks dediğimiz yöntemle, bilimsel anlamda en uygun embriyoyu risk oluşturmadan seçmek mümkün.

Metabolomiks yöntem nedir?

Dr. Erdal Budak: Bir hastanın kolesterolü, kan şekeri, tansiyonunu ölçer; nasıl beslendiğini, sigara içki içip içmediğini bilirsek hastanın genel sağlık durumu hakkında önemli bilgiler elde ederiz. Benzer bir yaklaşım, embriyolar için de geçerli. Bir embriyonun metabolizması, yani ne tükettiğini ve içinde geliştiği ortama ne salgıladığını analiz ederek sağlığı hakkında fikir ediniyoruz. Anne adayının rahmine yerleştirilecek en uygun embriyoyu, embriyonun içinde geliştiği ortamı inceleyerek, seçebiliyoruz. Bu yeni yöntemle embriyoların özellikleri biyopsi gibi yöntemlere gerek kalmadan saptanıyor. İlk araştırmalar, bu yöntemle Down Sendromu gibi kromozom bozukluklarının embriyo transferi öncesinde saptanabileceğine işaret ediyor.

Yaşam tarzı gebelik şansını nasıl etkiliyor?

Dr. Erdal Budak: Hareketsiz bir yaşam biçimi, kafein ve alkol tüketimi, aşırı şişmanlık gebelik şansını düşürüyor.

Hareketsiz yaşamın kısırlıkla ilişkisi nedir?

Hareketsizlik ve gebelik ilişkisi

Dr. Erdal Budak: Hareketsiz hayat tarzı, kilo almaya neden oluyor ve bu yüzden üreme sağlığı açısından olumsuz sonuçlara yol açıyor. Araştırmalara göre, obez (aşırı şişman) kadınlarda kısırlık riski 3 kat daha fazla. Yine obez kadınların doğal yoldan ya da tüp bebekle gebelik denemelerinde başarısızlık oranı 3 kat daha yüksek. Fazla kilo, bebeğin sağlıklı gelişim şansını azaltıyor ve gebelikte Sorun olasılığını yükseltiyor. Hatta kilosu fazla olanlar yardımla üreme tedavilerinde yumurtlamayı uyarıcı tedavilere iyi yanıt vermiyor. Üstelik kilosu yüksek olanların yumurta ve embriyo kaliteleri genelde düşük. Bu da embriyonun rahme tutunmasında azalmaya yol açıyor. Çocuk sahibi olmak isteyenler yüksek kiloluysa şansı üçte bire düşüyor, oysa yüzde 5 kilo kaybıyla normal sonuç alabilirler. Yüzde 5 kilo veya daha fazla kilo kaybıyla yumurtlama ve hamilelik oranı artıyor, hatta normale geliyor.

Çok zayıflık da çocuk yapmayı olumsuz etkiliyor mu?

Dr. Erdal Budak: Aşırı kilo fazlalığında olduğu gibi, normal kilonun altında olmak da kadının çocuk sahibi olma yeteneğine zarar verebilir. Normal vücut ağırlığında yüzde 10-15 oranında azalma genellikle adet kesilmesine yol açıyor.

Neden hâlâ çocuğum olmuyor?
23 yaşında, 5 yıllık evli bir kadınım. 3 yıl korunduk. Son iki yıldır bebeğimiz olsun istiyoruz ama olmuyor. Bu yıl doktora gittim, hiçbir problemin olmadığını, sadece yumurtalarımın büyümediğini söyledi. 3 kutu Gonophane, iki kutu da Klomen kullandım. Eşimin sperm testi, hormon testi ve tiroid testim normal çıktı. Neden hâlâ çocuk sahibi olamıyorum? Bana yardımcı olur musunuz?

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, bebek sahibi olamayan ailelerde önce gebeliğin neden olmadığı araştırılır. Sorunun nerede olduğu zaman zaman çok kolay saptanabilir ama bazen yapılan bütün araştırmalara rağmen neden gebeliğin olmadığını kesin söylemek mümkün olamaz. Tüp bebek yapılma nedenlerinden biri de nedeni belli olmayan infertilite yani kısırlıktır. Önce sizde bütün araştırmalar yapıldı mı? Mesela rahim filminden hiç söz etmiyorsunuz. Filminiz çekildi mi? Kullandığınız ilaçlarla yumurtlama oldu mu? Bu konuda uzaktan yardım aslında çok zor. Bence doktorunuzla konuşup onun düşüncesini öğrenmek, sizin için nasıl bir yol izleyeceğini hakkında fikir sahibi olmak, ondan sonra gerekirse bir başka arayış içinde olmanızın en doğru yol olduğunu sanıyorum. Pek çok bebeği olmayan kadın, gittiği doktorun verdiği ilaç işe yaramadı diye bir başka doktora başvurur ve elinde yüzlerce reçete ile hem yıllarını hem de parasını boşuna harcar. Bu yanlışa kesin olarak düşmemek, sonuna kadar sabırla, doktor ile konuşarak tedavi planını uygulamak gerekir.

“Karabiber kısır yapar” diyorlar. Ben her yemeğe karabiber dökerim. Kısır olma ihtimalim nedir? Geçen yaza kadar günde 3-4 defa ilişkiye girer yine de doymazdım. Artık haftada bir defa, bazen de 2-3 haftada bir mastürbasyon yapıyorum. Sonra da pişman oluyorum. Sizce neden böyle oldu?

Cevap:

Ah karabiber vah karabiber. Yaktın yandırdın karabiber. Yahu her şeyle yediğiniz nimetler arasında nasıl bir bağlantı kuruyorsunuz. Karabiber dediğini yapsaydı bütün erkekler kısır olurdu. Tam tersine fabrika mübarekler, Sana gelince; doğru ve düzenli bir tempoya geçtin. Yani sağlıklı yolu seçtin. Neydi önceki telaşlı ve açgözlü halin? Her şeyi olayın doğasına ve kendi haline bırak. Uzun yıllar rahat et.