Bu organ gençlikte üreme için gerekli olan ancak yaş ilerledikçe başımıza dert açan bir organımız. İdrar kesesinin çıkışında yerleşmiş olan prostatın içerisinden idrar kanalı geçer. İşte bu yakın komşuluk nedeniyle prostat büyüdüğünde idrar kanalını sıkıştırması nedeniyle bir erkeğin idrar yapması zorlaşır ve bazen tamamen durabilir. Bu nedenle prostat hastalıklarının en önemli bulgusu idrar yapmada zorluk ve sık idrara çıkma ihtiyacıdır.

Soru: Peki, nedir prostat hastalıkları? Gerçekten “erkeklerin kabusu” yakıştırmalarını hak eder mi?

Cevap: 10 yıl önce evet ama günümüzde değil. Çünkü bu zaman zarfında prostat hastalıklarının tanı ve tedavisinde çok önemli gelişmeler elde edildi. O zaman boşu boşuna korkulu rüyalar görmek yerine modern tıbbın erkeklere sunduğu bu olanakları kullanmak yerinde bir seçim olacaktır. Teknolojinin nimetlerinden yararlanan doktorlar olarak artık bir günü geçmeyen hastanede kalış süreleriyle kansız prostat ameliyatları gerçekleştirebilmekteyiz.

Prostat büyümesi

Prostat Büyümesi

Prostat büyümesi bir erkeği bekleyen sağlık sorunlarının en tepesinde yer alır. Öyle ki 50-60 yaş arası erkeklerin yarısında prostat bezi büyüyecektir ve 80′li yaş grubundaki erkeklerin yüzde 80′i prostat nedeniyle idrarla ilgili problemler yaşayacaktır. Bu hastaların birçoğu ameliyat olmak durumunda kalacaktır. Yani yaşlanan erkeği bekleyen en önemli sorunlardan birisidir prostat büyümesi. Prostat büyümesi yaşlanmanın doğal bir sonucudur. Saçların beyazlaması ya da gözlük takmak gibi. Prostat büyümesi önlenemez ancak tedavi edilebilir bir durumdur.

Prostat büyümesinin belirtileri
Yazının girişinde bahsettiğim gibi prostat büyümesinin en önemli belirtisi idrar yapma üzerinde olur. En önemli bulgular sık idrara çıkma, idrarı rahat ve tam boşaltamama, geceleri idrar için uyanma ve idrar yaparken sancı ve yanmalardır. Az veya çok miktarda idrar kaçırma sıklıkla hastaları rahatsız eder. Yani kişinin yaşam kalitesini bozarak bir nevi tuvalet hapsine neden olur. İleri vakalar ancak damla damla idrar yapabilir ve sonrada tamamen tıkanırlar.

İlaç tedavisi
İlaç tedavisinin fayda sağlamadığı hastalarda tek seçenek cerrahi ameliyattır. Açık ameliyat ya devasal büyüklükteki prostatları ortadan kaldırmak için ya da kapalı ameliyatı gerçekleştirecek deneyim ve donanımdan yoksun merkezler tarafından uygulanmaktadır.

Kapalı ameliyatlara gelince
İdrar kanalından girilerek prostata ulaşılan ve prostatın ortadan kaldırıldığı ameliyatlardır. Günümüzde kapalı prostat ameliyatlarının gelip dayandığı en son nokta “Greenlight” yöntemidir. Greenlight, lazer yöntemiyle prostatın buharlaştırılması, kolay prostat ameliyatı olarak bilinmektedir. Prostat ameliyatları arasında en az risk taşıyan ve en güvenli yöntemdir. Greenlight operasyonu bir lazer tedavisidir ve çok yüksek güçlü lazer kullanılarak prostat dokuları derhal buharlaştırılıp yok edilir. İşlem sadece buharlaştırılarak ortadan kaldırılmak istenen bölgeyle sınırlıdır. Bu nedenle diğer prostat ameliyatlarında görülen yan etkiler görülmez.

■ Kansız bir ameliyattır. Kalp ve damar hastalığı nedeniyle kan sulandırıcı ilaç alan hastalarda bile rahatlıkla uygulanabilir.
■ Ağrısızdır. Greenlight prostat ameliyatından sonra hastalar ağrı hissetmezler.
■ Aynı gün sonda çekilir ve aynı gün taburcu olma imkanı verir.
■ Riskli ve çok yaşlı hastalarda lokal anesteziyle yapılabilir.
■ Risk ve komplikasyonlar çok azdır. Kanama, erkeklik kaybı, idrar kaçırma gibi istenmeyen etkiler çok nadirdir.

Greenlight erkekler için son yıllardaki en önemli keşiflerden biridir. Bu yöntemle prostat, konforlu, risk olmadan ve ağrısız bir şekilde tedavi edilmektedir.

Prostat ameliyatı olunca yine sık sık tuvalete gidecek miyim?
65-70 yaşlarında 3 arkadaşım prostat büyümesi şikayetlerinden dolayı ameliyat oldu. Sonuncusunun ameliyatı 3 ay önce gerçekleşti. Üçü de geceleri her 1.5-2 saatte bir tuvalete kalkıyormuş. Doktorlarına müracaat etmişler, ilaç vermiş. Ama ilaçların faydası olmamış. Yakında ben prostat ameliyatı olacağım. Bu durum ameliyatın doğal sonucu mu?

Cevap:

Prostat ameliyatından sonra bir süre sık tuvalete çıkılabilir. Fakat bu durumun 3 aydan daha fazla devam etmesi normal bir durum olmayabilir. Ameliyatın yetersiz olması veya bazı diğer etkenler bu duruma neden olabileceğinden üroloji uzmanına başvurulması gereklidir.

40 yaşından sonra ortaya çıkan prostat büyümesi bazı ilaçlarla küçültülebiliyor. Ancak ilaç kullanamayanlarda, sık enfeksiyon geçirenlerde, idrar torbasında taş olanlarda yaklaşık bir saat süren ameliyat gerekiyor.

İyi huylu prostat büyümesi olan hangi hastalarda ameliyat zorunlu

Eğer ilaçla tedaviye yanıt alınamıyorsa devreye ameliyat girer. Hastaların bir kısmı ‘Her gün hap almak istemiyorum’ diyebiliyor. Bu durumda ameliyat bir seçenek olabilir. Prostat tedavisinde kullanılan ilaçların bazı hastalarda önemli yan etkileri var. Örneğin tansiyonu düşürebiliyor, halsizlik, yorgunluk, bazen de baygınlık yapabiliyor. Böyle durumlarda da ameliyatı düşünmek lazım. Bir de idrar torbasında taş olması, sık enfeksiyon, geçmeyen kanamalar, böbreklerin ve idrar kanalının yapısında ileri derecede bozulmalar olması da ameliyatı gündeme getiriyor.

Kaç tür prostat ameliyatı var?

İyi huylu prostat büyümesinde iki tane ameliyat yöntemi var: Açık ve kapalı ameliyatlar. Karından girilerek yapılan açık ameliyatlar büyük prostat bezleri için geçerli. 80 gramdan küçük olan prostatlara uygulanan kapalı yöntemde ise ameliyat idrar kanalından girilerek gerçekleştiriliyor. Kapalı ameliyatların da birkaç türü var. Ancak her iki ameliyat yönteminde yapılan şey şu: Prostat bezinin içindeki portakal dilimlerini andıran kısım çıkartılır, prostatın kabuk kısmı yerinde bırakılır.

Peki bu işlem bir olumsuzluğa yol açar mı?

Neden olacağı şeylerin başında kısırlık gelir. Çünkü bu ameliyattan sonra hastaların yüzde 85’inde boşalma sırasında meni dışarı gelmez. Meni idrar torbasının içerisine kaçar, sonra işeme sırasında dışarı atılır. Bunun tıbbi açıdan hiçbir önemi yok ama hastaların bunu ameliyattan önce bilmesi gerekir. Çünkü bu durum bazen onlara sürpriz olabiliyor. Prostat ameliyatına ihtiyaç duyan erkekler genellikle ileri yaşlarda olduğu için çocuk sahibi olma gibi bir dertleri olmuyor. Prostatın iç kısmının olmaması bunun dışında başka bir anormalliğe neden olmuyor.

Peki prostat ameliyatı cinsel yaşamı nasıl etkiler?

Erkekler zannediyorlar ki, meni ameliyattan sonra dışarı gelmezse orgazm olamayacaklar. Oysa ikisi birbirinden oldukça farklı. Orgazm denilen şey beyinsel bir durumdur. Meninin dışarı gelmesi ise tamamen genital bir hadisedir. İkisinin aynı anda olması tabiatın türün devamını sağlamak için kullandığı bir mekanizma. Meninin gelmemesi sadece çocuk sahibi olmalarına engel bir durum. Hastaların normal cinsel yaşantılarına devam edeceklerini bilmeleri gerekir.

Kapalı ameliyat yöntemleri neler?

Bunlardan bir tanesi altın standart olarak kabul ettiğimiz Trans Üretral Rezeksiyon (TUR) ameliyatı. Bu ameliyat türünde prostata idrar kanalından giriyoruz. Özel bazı aletler kullanarak marangozların tahtaları minik parçalar halinde küçültmesi gibi, ufak yongalarla prostat içinden parçalar alıyoruz. Büyümüş dilimi bu şekilde tamamen çıkartıyoruz. TUR, yıllardır uyguladığımız ve başarısını ispat ettiğimiz bir yöntem. Ancak teknoloji geliştikçe kapalı ameliyat tekniklerine yenileri eklendi. Şu anda en son aşama lazer ışığı. Bazen hastalarımız kalp rahatsızlığı nedeniyle aspirin gibi ilaçlar kullanmak zorunda kalabiliyorlar. Bazı hastalarımızın doğuştan kan problemleri nedeniyle kanamaya eğilimleri çok fazla oluyor. İşte kanama riskini azalttığı için lazer bu gruptaki hastalar için uygun bir yöntem.

Lazer yönteminde tam olarak yapılan şey ne?

Kesme- biçme olmadan idrar kanalından girip lazer ışığıyla prostatın büyüyen kısmını buharlaştırıyoruz. Ancak son zamanlarda ‘Lazer ameliyatı cinsel yaşamda hiçbir soruna yol açmaz’ gibi yanlış açıklamalar yapılıyor. Bu gerçek değil, çünkü diğer ameliyatlar da cinsellik konusunda bir soruna yol açmıyor. Sadece lazerde meninin dışarı atılmasındaki oran biraz daha yüksek. Diğer ameliyatlarda bu oran yüzde 85, lazerde ise yüzde 50.

Lazer ve TUR’un diğer farklılıkları neler?

TUR’da prostat ufak parçalar halinde kesilerek çıkartılıyor, lazerde prostat yakılarak buharlaştırılıyor. TUR’un avantajı patolojik inceleme için doku alınabilmesi. Çünkü bazen prostat büyümesi kanserle ilişkili olabiliyor. Ama lazerde böyle bir inceleme yapmak mümkün değil. Ancak lazer TUR’a göre daha az kanama riskine sahip. Bir de her iki ameliyatta işlem sırasında hem aletlerin çalışması hem de rahat bir görüş için üzerinde çalıştığımız alanı bir serumla yıkarız. Lazerde kullanılan solüsyon vücut sıvılarına çok yakın. Ancak TUR’da kullanılan sıvılar vücut tarafından emildiğinde çok nadir de olsa böbrek faaliyetlerinin bozulması gibi problemler ortaya çıkabilir.

Bu hasarlar kalıcı mı?

Tedaviyle çoğu zaman geçicidir. Ama bazen hayatı tehdit edici bazı sorunlara yol açabilir. Fakat dikkatli yapılan cerrahilerde bu durum çok nadir görülür.

Lazer yaygın kullanılan bir yöntem mi?

Lazer her merkezde kullanılan bir yöntem değil. Ancak Türkiye Avrupa’da lazerin en yaygın bulunduğu ülkelerden bir tanesi. Bildiğim kadarıyla İngiltere’dekinden çok daha fazla. Maalesef çok doğru olmayan biçimde bu yöntemlerin reklamı yapılıyor. Hastalarımız da konuyu detayıyla bilmedikleri için bazı yöntemleri kendilerine daha uygun görebiliyorlar. Bu da hekimlerin kendi pratiklerini o yönde değiştirmelerine yol açıyor. Bazen aktarılan her şey tam olarak gerçek olmayabiliyor. Lazer konusunda genellikle hiçbir olumsuzluk çıkmayacağı söyleniyor. Bunlar doğru değil. Lazerde de kanama olabilir, hatta doku eğer çok uzun süreler yakılmak zorunda kaldıysa çok ciddi yanmalar, sızlamalar ameliyat sonrası dönemde uzun süre devam edebilir. Ayrıca lazer yapısı gereği nispeten yavaş çalışan bir yöntem olduğu için ancak belli bir büyüklüğe kadar olan prostatları tedavi etmek mümkün. Daha büyük prostatlarda geride önemli ölçüde doku kalacağı için tıkanıklığın devam etmesi söz konusu olabilir. Kısacası lazer için uygun olan hastalar var, olmayanlar var. Uygun yöntemin seçilmesi konusunda hasta ve doktor birlikte karar vermeli.

Ameliyattan sonra idrar yollarında darlık olabilir mi?

Kapalı ameliyatlardan sonra olabilecek en önemli sorunlardan biri idrar yollarında darlıktır. İşlem sırasında birtakım metal aletlerle idrar kanalına girildiği için bu bölgenin bazı yerleri tahriş olabilir. Prostat bölgesi açık olsa bile tahriş olan yerlerde daralmalar meydana gelebilir. Bu yüzden hasta birkaç ay sonra ‘Ben ameliyat oldum ama hiçbir fayda görmedim, yine zor idrar yapıyorum’ diyecek hale gelebilir. Özellikle lazer ameliyatlarından sonra idrarla ilgili yanma, sızlama, sık idrara gitme gibi şikayetler olabilir. Bunların hepsi görülebilecek şeyler. Ama çoğu zaman hastaların önemli bir bölümünde ciddi bir problem olmaz.

Daralma yüzünden tekrar ameliyat gerekebilir mi?

Evet gerekir. Eğer bir daralma olmuşsa tekrar kapalı yöntemle sorunlu alana gireriz. Dar bölgeyi keskin bir bıçakla kesip açarız. Böylece hastalar idrarlarını rahat yapar hale gelirler.

Peki daralmalar tekrarlayabilir mi?

Evet, tekrarlama riski var. Tekrar tekrar darlık oluyorsa bir daha daralma olmasın diye kalp damarlarında olduğu gibi idrar yolları içine stent yerleştiririz. Çok nadir olarak da açık ameliyat gerekebilir.

Prostat ameliyatları ne kadar sürüyor?

Genellikle bir -bir buçuk saat kadar sürer. Açık ameliyatta hastanede kalış süresi bir hafta, kapalı ameliyatlarda ise bir -üç gün.

Ameliyattan sonra iyileşme tam olarak ne kadar sürüyor?

Hastanın ameliyatından sonra iyileşmesi için geçen süre bir-üç ay arasında. İlk bir ay en zor kısmı. Çünkü bu süre içinde sık idrara gitme, hafif yanma, bazen idrarda kan gibi sıkıntılar bir miktar da olsa devam eder. Birinci aydan sonra bunlar epeyce azalır, üçüncü aydan sonra da hemen hemen her şey normale döner.

Peki bu sürede hastaların dikkat etmesi gerekenler neler?

Kanama riskine karşı zorlayıcı hareketlerden kaçınmak lazım. Özellikle uzun süreli sert zeminlerde oturmanın, ağır kaldırmanın ve ıkınmanın zararlı olduğu bilinmeli. Hasta çok zorlanırsa kan damarları açılıp ani ve şiddetli kanama ortaya çıkabilir.

Ameliyattan sonra seks yasak mı?

Genellikle değil ama ilk bir ay içinde zorlanma, kanama olmasın diye hastalara mümkünse ilişkiden uzak durmalarını tavsiye ederiz. Bu önlem her şey normale dönsün diye alınır.

Prostat ameliyatının riski var mı?
Prostat ameliyatı olacağım. Yazılarınızı okudum. Birkaç türlü yapıldığını öğrendim. Bir de bu ameliyatların riski nedir? Herhangi bir sorunla karşılaşır mıyım?

Cevap:

Bu ameliyatlar belirli oranlarda komplikasyonları olan ameliyatlardır. Ama genelde kapalı prostat ameliyatının komplikasyonları açık prostat ameliyatının komplikasyonlarına göre çok daha düşüktür. Günümüzde kapalı, açık prostat ameliyatları ve prostat kanseri ameliyatları olsun emin ellerde yapılmaktadır gayet hızlı ve risksizdir. Ölüm riski yüzde 1′in altına indirilmiştir. Bu ameliyat sırasında ve ameliyat sorasındaki 3 aylık dönem için geçirlidir.

Soru:

Prostat neden büyür?
60 yaşında emekli bir erkeğim. Doktora gittim, bana “Prostatın büyümüş” dedi. Bu nasıl bir hastalık? Prostat neden büyür? Tedavisi var mıdır? Ameliyat olmam şart mıdır?

Cevap:

Prostat doğuştan itibaren her erkekte bulunan ve idrar torbasının tam çıkışını çepeçevre saran bir salgı bezidir; idrar yollarının savunmasını yapar ve meniye katılan birtakım değişik salgılar üretir. Yani prostat belirli bir yaştan sonra olan değil, doğuştan itibaren tüm erkeklerde bulunan bir organdır. Belirli bir yaştan sonra prostat hormonlardaki değişimin de etkisi ile yavaş yavaş büyümeye başlar. Bu büyüme tamamen fizyolojiktir, saçlara ak düşmesi, derinin kırışması gibi normal yaşamın bir parçasıdır. Prostatın büyümesi için iki şart vardır:
1-İnsanın yaşlanması
2-Erkeklik hormonunun olması: Yani kişinin prostat sorunu olabilmesi için erkekliğinin olması gerekir. Hadım edilmiş kişinin yani yumurtalıkları alınmış birinin prostat sorunu olmaz.

Yaşam tarzı gözönüne alınıyor
Ameliyat karan vermek için belirtilerin ne şiddette olduğu ve kişinin hayatını ne kadar etkilediği önemlidir. 60 yaşında bir insanda bunların bir kısmı var diyelim. Bu durum böbreklerine, idrar yollarına bir zarar vermiyorsa yani iltihaba vs. neden olmuyorsa burada kişiye bağlı bir durum vardır. Kişinin sosyal hayatı, çalışma hayatı değerlendirilir. Mesela kişi bir çiftçi ise bu tür durumlarla daha kolay başa çıkabilir. Tarlada çalıştığı için istediği zaman tuvalete gider. Ama bu kişi bir hakim ise, bir holding yöneticisi ise, mahkeme veya toplantı sırasında sık sık ara vermek zorunda kalacaktır. Bir şoförse iki de bir benzinci aramak zorunda kalacaktır. Ama bir emekli ise kalkıp isteği zaman tuvalete gidebilir. Herkesin prostatı büyür ama gerçekte sadece bazıları ameliyat olmak zorundadır. Gerçekten şikayetleri olmayan kişileri lüzumsuz yere ameliyat edersek daha mutsuz insanlar ortaya çıkar.

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Buna bugün için ‘Hayır’ diyebiliriz. Ancak prostat kanserinin ilaçlarla veya bazı vitamin, mineral ve besinlerle önleme en azından riskin azaltılmasının çok güncel bir konu olduğunu söylemeliyiz. Bu konuda çokuluslu, yüksek hasta sayılı çok önemli çalışmalar yapılıyor ve bazıları sonuçlandı. Ancak çelişkili bazı sonuçlar da alınabiliyor. Örneğin iyi huylu prostat büyümesinin semptomatik (yakınmaların azaltılması ya da yok edilmesi) tedavisinde kullanılan etki mekanizmaları aynı olan iki ilaç, bu konuda araştırıldı. Birinin prostat kanseri riskini azaltmadığı üstelikte ilaç alan grupta biraz önce sözünü ettiğim yüksek riskli kanserlerin arttığı gibi bir sonuç çıktı. Nisan 2009′da Amerikan Üroloji Kongresi’nde sonuçlan açıklanan diğer ilaçla yapılan çalışmada ise kanser riskinin yüzde 20′den daha fazla azaldığı açıklandı.

Korunmak için nasıl beslenmek gerekir?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Bu konuda da kesin veriler olmamakla birlikte kırmızı et ağırlıklı, yüksek yağlı ve lifli gıdalardan fakir beslenmenin ve az sebze ve meyve tüketmenin olumsuz bir etkisi var gibi görünüyor. Ancak zaten bu saydıklarım yalnızca prostat kanseri riskini değil pek çok sağlık sorununa da zemin hazırlıyor.

Vitamin ve mineral takviyelerinin koruyucu etkisi var mı?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Bu konuda da çok dikkatli olmak ve kanıta dayalı tıp açısından önerilerin neye dayanarak yapıldığını ve güncel bilgiyi sorgulamak gerekiyor. Örneğin selenyum minerali ve E vitaminiyle ilgili ilk veriler prostat kanseri riskini yüzde 30 ile yüzde 60 civarında azalttığı yolundaydı. Ancak prostat kanserini önleme konusunda yapılmış çalışmaların en büyüğü bu iki maddeyle yapıldı. 35 binden fazla kişinin katıldığı bu araştırmada bu maddeler tek tek ya da birlikte ortalama 5 yıl civarında kullanıldı. Sonuç olarak geçen yılın sonunda selenyum ve E vitamininin prostat kanserini önlemediği bildirildi. Üstelik hafif de olsa sağlık açısından bazı olumsuz etkiler görüldü.

Düzenli sporla risk azaltılabilir mi?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Egzersizin prostat kanseri riskini azalttığı gösterilmedi. Ancak şişmanlığın ve kan yağlarının yüksek olmasının prostat kanseri üzerindeki olumsuz etkisini biliyoruz. Düzenli sporun dokuların oksijenlenmesi, kas kitlesinin ve kilonun korunması, kan şekerinin düzenlenmesi gibi olumlu pek çok etkisi var. Ayrıca düzenli spor yapan kişilerdeki fiziksel ve ruhsal iyi hissetme nedeniyle elbette düzenli egzersiz önerilir.

Prostat kanserinin belirtileri nelerdir?

Cevap:

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Prostat kanserinin kendine özgü hiçbir belirtisi yok. Özellikle erken dönemde hiçbir bulgu ve belirti vermez. Hatta bazen kemiklere yayıldığı halde hiçbir yakınmaya yol açmayabilir. Bu nedenle 40 yaşmdan sonra her erkeğin yılda bir kez ürologa gitmesi lazım. Prostat kanserinin belirtileri prostatın iyi huylu büyümesinde ya da prostat iltihaplarında görülen yakınmalara benzeyebilir. İdrarı başlatmada güçlük, gece ve gündüz sık idrara gitme, yanma, kesik kesik veya çatallı işeme, idrar tazyikinde ve çapında azalma, tam boşalamama hissi görülebilir. Daha nadiren idrarın ve meninin kanlı gelmesi hastalığın belirtisi olabilir. Bunların dışında ileri aşamalarda yayıldığı organla ilgili belirtiler verir. Örneğin kemiklerin tutulduğu durumlarda bazı hastalar bel ya da kalça ağrıları nedeniyle ortopedi ve fizik tedavi gibi uzmanlık dallarına başvurabilirler.

Kaç çeşit prostat kanseri var?

Cevap:

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Hücresel tipine göre birkaç tip prostat kanseri var:
Adenokarsinom,
Sarkom,
Nöroendokrin tümör gibi.
Pratikte en sık karşılaştığımız prostat adenokarsinomu’dur. Bu noktada sözü edilmesi gereken adenokarsinomların da saldırganlık, tedaviye yanıt, metastaz (vücudun başka yerine yayılım) açısından birbirinden çok farklı seyredebileceğidir. Bu konuda prostat biyopsilerinin patolojik incelenmesi sırasında yapılan bir numaralandırma sistemine göre öngörüde bulunabiliyoruz. 4′ten 10′a kadar olan skorlama sisteminde 4, 5, 6 iyi seyri; 7 orta dereceyi ve 8, 9, 10 ise dikkatli olunması gereken prostat adenokarsinomunu ifade ediyor.

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
Ön idrar yoluyla yapılan tüm girişimler sonrası farklı oranlarda da olsa idrar yolu darlığı gelişme riski var. Ancak idrar yolu darlıkları değişik tedavi yöntemleriyle tedavi edilebilir.

Prostat ameliyatından sonra Daralmalar tekrarlayabilir mi?

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
Hangi tedavi yöntemi kullanılırsa kullanılsın bu tip darlıkların tekrarlama olasılığı var. Darlıkların tedavisinde lazer, tekrarlama riski en az olan yöntemlerden biridir.

Prostat ameliyatından sonra Tekrar ameliyat gerekebilir mi?

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
Lazer olsun TUR olsun her iki yöntemde de prostat organı tamamıyla çıkarılmıyor, daha rahat işenmesini sağlayacak bir yol açılıyor. Dolayısıyla her ikisinde de biraz da yapan kişinin deneyimiyle orantılı olarak yıllar içinde doku tekrar büyüyerek ameliyat ihtiyacı yaratabilir. Bu konuda lazer biraz daha dezavantajlı gibi görünüyor. 20001i yılların başlarından beri uygulanan bu yönteme ilişkin uzun dönem sonuçlarını henüz tam olarak bilmiyoruz.

Prostat Ameliyatı süresi nedir?

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
İşlemin süresi kullanılan yönteme göre değişir. Kapalı ameliyatlarda lazer dahil süreyi prostatın büyüklüğü belirler. Küçük prostatlarda süre 30-40 dakika, büyüklerde 1 saat kadardır.

Prostat ameliyatından sonra İyileşme ne kadar sürüyor?

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
İyileşme süresi yapılan yöntem ve kişinin başka sağlık sorunları bulunup bulunmadığına bağlı olarak birkaç günden birkaç haftaya kadar uzayabilir. Bu dönemde gece ve gündüz sık idrara gitme, idrar yaparken yanma, idrar renginin zaman zaman değişmesi, çok nadiren kaçırma yakınmaları görülebilir. Ancak iyileşme periyodunun sonunda hepsi ortadan kaybolur.

Peki, prostat hastalarının dikkat etmesi gerekenler neler?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: İyileşme sürecinde eforlu hareketlerden kaçınılması, kabız kalınmaması, alkol ve aşırı baharatlı yiyeceklerden uzak durulması, soğuktan korunulması, zorunlu olunmadıkça erken dönemde rektal yani makat yolu ile muayeneleri yaptırmamaları önerilir.

Prostat ameliyatından sonra sonra seks yasak mı?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: İyileşme süreci tamamlanmadan seks önerilmez. Biraz önce de bahsettiğim gibi bu süreç hangi yöntemin kullanıldığına bağlı olduğu gibi çok da kişiseldir. Ama bugün bu ameliyat yöntemleri arasında çok erken dönemde hastaların olağan seks yaşamlarına dönmesine olanak sağlayan bir yöntem pek mümkün değil.

Prostat kanseri yaygın görülen bir hastalık mı?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Prostat kanseri genel olarak bütün dünyada erkeklerde en sık görülen kanserdir. Örneğin Amerika’da 2009 yılında 200 bine yakın yeni prostat kanseri tanısı ve 30 bin civarında erkeğin de bu hastalıktan hayatını kaybedileceği öngörülüyor. Ama erkeklerde kanserden ölüm nedenleri arasında birinci sırada yer almaz. Bunun sebebi hastalığın çoğunlukla ileri yaşlarda görülmesi ve genellikle yavaş seyirli olmasındandır. Ayrıca prostat kanserli hastaların pek çoğu kanser dışı nedenlerle örneğin kalp sorunları nedeniyle yaşamlarını yitirirler. Son yıllarda tanı yaşı giderek düşmekle birlikte PSA ve düzenli kontrol alışkanlığı sayesinde hastalık çok daha erken evrede yakalanarak tamamıyla tedavi edilebiliyor.

Prostat kanserinin sebepleri neler?

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
Prostat kanserinin kesin sebepleri bilinmemekle birlikte riski artıran bazı faktörler sayılabilir. Yaş, ırk, ailede prostat kanseri olması, genetik, beslenme özellikleri, şişmanlık, egzersiz alışkanlığı, prostatın iltihabi ve enflamatuar hastalıkları gibi… 50 yaşından sonra riskin arttığını biliyoruz. Tanı konulan 3 hastadan 2′si 65 yaş üzerinde. Nedeni kesin bilmemekle siyah ırkta daha sık ve saldırgan seyrediyor. Ailesinde birinci dereceden yakınlarında prostat kanseri olanlarda risk artıyor. Özellikle de erken yaşta bu hastalığa yakalanmışlarsa. Bu kişilerin en geç 40 yaşından itibaren prostat kanseri açısından düzenli kontrollerini yaptırmaları gerekiyor.

Prostat kanseri Başka organlara yayılabilir mi?

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
Bütün kanserler gibi prostat kanseri de komşuluk yoluyla çevre doku ve organlara, lenf kanallarıyla lenf bezlerine ve kan yoluyla uzak organlara yayılabilir. Çevre organlardan idrar torbası, meni keseleri ve kalınbağırsakların son kısmına; lenf yoluyla önce yakınındaki daha sonra uzaktaki lenf bezlerine yayılır. Kan yoluyla en sık kemiklere özellikle vücudun merkezindeki büyük kemikler ile omurgaya sıçrayabilir. Gidebileceği diğer organlar akciğer ve karaciğerdir.

Şişman olmak prostat riskini artırıyor mu?

Prof. Dr. Süleyman Ataus:
Bu konuda tam bir görüş birliği olmamakla birlikte şişmanlığın prostat kanseri riskini artırdığını gösteren pek çok çalışma bulunuyor. Ayrıca şişman hastalarda hastalığa daha ileri aşamalarda tanı konulduğu ve daha saldırgan seyrettiği yolunda da bazı bulgular var. Son olarak aşırı şişmanlık tanı aşamasından başlayarak hastalığa yaklaşımı güçleştiriyor. Tedavinin özellikle cerrahinin kalitesini etkileyerek başarı şansını azaltırken nüks olasılığını yükseltebilir.

Açık ameliyat mı, lazer mi?
Çok sık tuvalete gidiyorum ve zorlanarak idrar yapıyorum. Bir doktor prostat dedi, fakat açık ameliyat yapacakmış, lazer ile de yapılıyormuş. Hangisini tavsiye edersiniz, siz lazerle mi yapıyorsunuz? Bana bilgi verir misiniz?

Cevap:

Yeni gelişen green light-yeşil ışık lazer ile prostat ameliyatı tekniği yeni ve başarılı bir teknoloji. Ülkemizde başta mucize bir yöntem gibi abartılı tanıtım yapıldı ise de gerçekte de hasta konforu açısından uygun hastalarda fayda sağlayan ve benim de tercih ettiğim bir yöntem. Bu yöntemde aynı kapalı ameliyat gibi idrar yolundan fiberoptik bir alet ile girilerek prostata ulaşılıyor ve görüntü altında lazer enerjisi kullanılarak prostat buharlaştırılıyor. Netice açısından diğer ameliyatlardan farklı olmamakla birlikte, lokal anestezi ile uygulanabilmesi, kanamanın az olması, bazı hastalarda sonda dahi kullanılmayabilmesi, diğerlerinde ise 1-2 günde sondanın alınabilmesi önemli avantajlar. Green light uygulanan hastalar aynı gece evlerine de gönderilebiliyor. En önemli dezavantajı cihazın ve sarf malzemesinin pahalılığından dolayı fiyatın yüksek olması. Ama prostatı çok büyük olmayan uygun hastalarda konforlu bir yöntem.

Kanserden nasıl korunurum?
47 yaşındayım. Ailemdeki erkekleri prostat kanseri sonucu kaybettik. Hepsinin teşhisleri geç konulduğu için kısa sürede vefat ettiler. Ben risk altında olduğumu düşünüyorum. Bu yüzden ne yapmam gerektiğini çok merak ediyorum.

Cevap:

Prostat kanseri erkeklerin ileri yaşlarda yaşam sürelerini ve kalitelerini etkileyen en önemli nedenlerden biridir. 60 yaşındaki insanlarda yüzde 30, 70 yaşındaki insanların yüzde 40′ında kanser başlangıcı olacak kadar bozulmuş hücrelere rastlanır. Batı ülkelerinde trafik kazalarında ölen belirli yaşlardaki erkekler tarandığında 70 yaşındakilerin yarıya yakınında bir kanser odağı saptanmıştır. Prostat kanseri erken aşamalarda yakalandığında tamamıyla tedavi edilip vücuttan yok edilebilir ve hastalıktan eser kalmaz.

Düzenli test yaptırın

Ama geç teşhis edilirse ve bu hastalık kemiklere yayılırsa sadece durumu idare edici, hastalığı yavaşlatıcı tedaviler yapılır. Batı ülkelerinde 40-45 yaşından itibaren PSA denilen bir tetkikle her 6 ayda bir tarama yapılarak, kanser başlangıcı olup olmadığı araştırılır. Kadınların meme taraması yaptırdığı gibi erkeklerin de bu kan testini yaşam boyu ve düzenli olarak yaptırmalarını öneririm. Prostatın ürolog tarafından düzenli olarak 6-12 ayda bir muayenesi de prostat kanserinin tanısında yeterli olmasa da PSA tetkikine destek olan ek bir tanı yöntemidir.

Prostat nasıl muayene edilir?
Prostat sorunum var. Ancak doktora başvurmak için acele etmedim. Prostat için başvuran kişi daha sonra hangi aşamalardan geçiyor?

Cevap:

Prostat için başvuran kişide tüm bu şikayetleri değerlendirdikten sonra muayene ederiz. Bu muayene makattan parmakla yapılır. Hem kanser olup olmadığını bir dereceye kadar değerlendirmek hem de prostatın ne kadar büyüdüğünü görmek açısından bu önemlidir. Mesela normalde bu kestane kadar bir organdır. Biraz büyürse bir mandalina kadar, daha büyürse portakal kadar daha da büyürse bir greyfurt kadar olur. Normalda 20 gram olan bu organ 200-250 grama kadar ulaşabilir. Dışarıdan bakılınca görülmez, makata doğru büyür, kabızlığa benzer dışkılama sorunları dahi yaratabilir. Gerektiğinde makattan yapılan bir ultrasonla detaylı olarak tetkikler yapılır. Kanser şüphesi varsa ultrason eşliğinde iğne biyopsisi ile herhangi bir anestezi gerekmeksizin parçalar alınarak dokuda kanser olup olmadığı anlaşılır.

Prof. Dr. Süleyman Ataus:

Prostatı büyüyen her hasta ameliyat edilmemeli. Prostatın yaşla birlikte ağırlığının artması doğal bir süreç. Sıklıkla karşılaştığımız durumlardan biri şu: Herhangi bir nedenle ultrason çektiren kişilerin raporlarında yazan ‘prostat büyümüştür’ notunu görerek telaşlanmaları, hatta bazen başka uzmanlık dallarınca ürolojiye yönlendirilmeleri. Çünkü sorun büyüyen prostatın işeme yakınmalarına yol açması, işeme sorunları nedeniyle yaşam kalitesinin örneğin uyku düzeninin, sosyal hayatın bozulmasıdır. Kaldı ki bu durumlarda bile yakınmaların derecesine göre ameliyat ilk tedavi seçeneği olmayabilir. Hafif dereceli yakınmalarda ilaç tedavileri ilk tedavi seçenekleridir. Zorunlu ameliyat nedenleri arasında ciddi işeme yakınmaları olanlar, ilaç tedavisine rağmen şikayetlerinde düzelme olmayanlar, sonda takılmak zorunda kalman hastalar, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyonu ve kanaması olanlar, birlikte mesane taşı olanlar ve en bu nedenle böbrek işlevlerinde bozulma saptanan hastalar sayılabilir.

Kaç tür prostat ameliyatı var?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Genel olarak prostat büyümesi nedeniyle yapılan ameliyatlar açık ve kapalı olarak ikiye ayrılabilir. Bir başka ayrım da şu:
1) Ameliyat sonrası prostat dokusu çıkarılanlar.
2) Doku çıkarılmadan lazer, ses dalgası gibi enerji kaynakları kullanılarak prostatı buharlaştıran yöntemler.

Ameliyatlar riskli mi?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Her yöntemin kendine özgü artı ve eksileri var. Az önce saydığımız bütün yöntemlerin birer cerrahi girişim olduğu unutulamamalı. Bütün cerrahi işlemlerde olduğu gibi prostat ameliyatlarında da komplikasyon olarak tanımlanan ve işlem öncesi öngörülemeyen bazı olumsuz durumlarla karşılaşılabilir. Komplikasyon olasılığını en aza indirmek için hastanın prostatına ve genel sağlık durumuna en uygun yöntemin seçilmesi esastır. Burada bilinmesi gereken en önemli nokta, bütün prostat hastaları için uygun tek bir yöntemin olmadığıdır. Ameliyatın başarısını belirleyen şey hastaya en uygun tedavi yönteminin seçilmesidir.

Ameliyat cinsel yaşamı nasıl etkiler?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Prostat ameliyatlarından sonra kişüerin cinsel yaşamlarının bittiği bilgisi doğru değil. Ameliyat öncesi cinsel sorunu olmayan hastalarda genellikle bir sorun görülmez, iyi huylu prostat büyümesinden ziyade prostat kanseri nedeniyle yapılan ameliyatlar sertleşme sorunlarına yol açabilir. Prostat ameliyatlarından sonra cinsel açıdan daha sık görülen sorun cinsel ilişki sonrası meninin dışarı çıkmamasıdır. Bu durumda boşalma geriye yani idrar torbasma doğru olur ve ilk idrarla da dışarı atılır. Ancak bu durum cinsel ilişkiden alman haz duygusunu (orgazmı) etkilemez.

Kapalı ameliyat yöntemleri neler?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Kapalı prostat ameliyatı (TUR) iyi huylu prostat büyümesinde en sık kullanılan cerrahi yöntemdir. Genel ya da bölgesel anesteziyle yapılan bu ameliyatta, işlem için yapılmış özel bazı aletlerle ön idrar yolundan girilir. Elektrik akımıyla prostat küçük parçalar halinde kesilir. Aynı anda oluşan kanamalar yine elektrik akımı yardımıyla durdurulur. İşlem bir ekrandan 10 kattan daha fazla bir büyütme altında görülerek yapılır. Daha sonra idrar torbası içinde biriken prostat parçaları vakumla yıkanarak dışarı alınır ve patolojik incelemeye gönderilir, işlemin sonunda sonda takılır ve 1-2 gün bırakılır.

Lazer yönteminde ne yapılıyor?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Lazer yönteminde de kapalı prostat ameliyatında olduğu gibi ön idrar yolundan girilir. Bu işlem de genel ya da bölgesel anesteziyle yapılır. Kullanılan lazerin dalga boyuna göre farklı renkte ışık oluştuğu için yeşil, kırmızı ışık lazer gibi tanımlamalar yapılır. Aslında hepsinde lazer enerjisiyle oluşan yüksek ısı nedeniyle prostat dokusu buharlaştırılır. Buharlaşarak yok olan doku nedeniyle idrar yolu genişler ve hastanın idrar yapmasını kolaylaştırır. Bu yöntemin dezavantajı prostat dokusu çıkarılamadığından patolojik değerlendirme imkanının olmamasıdır. Bu nedenle işlem öncesi hasta prostat kanseri açısından mutlaka incelenmiş ve hatta gerekiyorsa biyopsi yapılmış olmalıdır.

Lazer ve TUR’un diğer farklılıkları neler?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Kanama, hastanede kalış süresi, TUR sendromu başlıca farklılıkları olarak söylenebilir. Lazer daha az kanamalı, hatta aspirin ve benzeri kanı sulandıran ilaçları alan hastalarda ilaçları kesmeden yapılabilir, işlem sonrasında da TUR yapılan hastalarda kısa bir süre devam eden kanamaya lazerde çok daha az rastlanır. Lazer hastanede 1 gün kalınmasını gerektirebilir ama bazı hastaları aynı gece eve göndermek de mümkündür. TUR sırasında mesane içine verilen bazı sıvıların işlem sırasında kesilen alandan açüan damarlardan emilerek dolaşım sistemine geçmesi TUR sendromu olarak adlandırılan ve hemen tedavi edilmesi gereken bir tabloya yol açabilir. Bu durum işlem sırasında kullanüan sıvıların içeriğinin değiştirümesi ve ameliyat tekniğindeki iyileştirmelerle birlikte yok denecek kadar azalmakla birlikte potansiyel olarak mümkün. Ancak lazerle ilgili şunu da eklemek gerekir: TUR’a oranla daha az yan etkileri olan bir tedavi yöntemi olmakla birlikte ameliyat sonrası bazı hastalarda birkaç günden birkaç haftaya kadar uzayabilen idrar yakınmaları görülebilir.

Lazer yaygın kullanılan bir yöntem mi?

Prof. Dr. Süleyman Ataus: Lazer yönteminin bütün dünyada giderek yaygınlaştığını söylemek yanlış olmaz. Lazer teknolojisindeki gelişmelerle birlikte başlangıçta kullanılan düşük güçlü lazerlerin yerini günümüzde daha güçlü lazerler almaya başlamıştır. Bu sayede daha kısa sürede daha çok doku buharlaştırma olanağı doğmuştur.

Bilgisayarlı tomografi her zaman gerekli mi?

Cevap:

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Bilgisayarlı tomografi iyi huylu prostat büyümesi ve bu duruma bağlı mesane çıkış darlığı değerlendirmesinde gerekli değildir. Ancak birlikte bulunan başka hastalıkları değerlendirmek gerekiyorsa o zaman bu tetkik gerekli olabilir.

İyi huylu prostat büyümesi hastalığı nasıl tedavi ediliyor?
Prof. Dr. Oktay Demirkesen: Tedavi alternatifleri takipli bekleme, ilaç tedavisi ve cerrahi tedavidir. Takipli beklemede hasta hayat tarzı değişikliği konusunda bilgilendirilmeli ve düzenli aralıklarla (örneğin 6-12 ay) takip yapılmasının gerektiği anlatılmalıdır. İlaç tedavisinde alfa blokerler, 5 alfa reduktaz inhibitörleri ve fitoterapi ajanları dediğimiz bitkisel kökenli ilaçlar kullanılabilir.

Kaç tür prostat ameliyatı var?
Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Cerrahi tedaviler geleneksel ve minimal invazif olmak üzere iki gruptur. Geleneksel cerrahi tedaviler de TURP ve açık prostatektomi olarak ikiye ayrılır. TURP günümüzde iyi huylu prostat büyümelerinin cerrahi tedavisinde en sık uygulanan cerrahi yöntemdir. 80-100 mi üstündeki prostatlarda, ek olarak hastada büyük mesane taşı ya da bazı mesane hastalıkları bulunduğunda açık prostatektomi önerilebilir. Minimal invazif tedavilerden en çok tanınanları ise laparoskopi ve lazer, yüksek yoğunlukta ultrason (HIFÜ), transüretral iğne ablasyonu (TUNA), transüretral termoterapi (TUMT)’dir. Bu yöntemler biraz daha küçük prostatlarda tercih ediliyor.

Peki, tedavi ne zaman gerekli?
Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Öncelikle hastanın cerrahi tedavi gereksimi olup olmadığı belirlenmelidir. Bunlar tekrarlayan idrar yapamama durumu, tekrarlayan idrar yolu enfeksiyon veya idrarda kanama, prostat büyümesine bağlı tıkanıklık nedeniyle gelişen böbrek yetmezliği, prostat büyümesi ile birlikte mesane taşları veya büyük mesane divertikülü (mesane duvarında fıtığa benzer çıkıntüar) bulunmasıdır. Ayrıca rahatsızlık derecesi yüksek yakınması olan veya ilaç tedavisine yanıtsızlık durumlarında da hastayla tartışılarak cerrahi tedavi uygulanabilir. Bunlar dışında kalan durumlarda takipli bekleme veya ilaç tedavisi önerilir. Takipli bekleme hafif ve orta derece yakınması olanlar ve bu durumdan fazla rahatsızlık l duymayanlara önerilir. Cerrahi tedavi gereksinimi bulunmayan ve orta-ileri derece yakınması olanlar ve yakınmalarından rahatsızlık duyan hastalara ise ilaç tedavisi planlanır.

İlaç tedavisi ne kadar sürer?
Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Hayat boyu sürebilir. Ancak kullanılan ilacın tipine göre 2-6 ay sonra bir fayda sağlanamamışsa tedaviye yeni ilaçlar eklenebilir veya başka bir tedavi önerilebilir.

Bu tip yakınmaları olanların hangi uzmana başvurması gereklidir?
Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Bu tip yakınması olanların tümünün bir ürologa ulaşması mümkün olmayabilir. Burada aile hekimlerinin konu hakkındaki güncel eğitimlerini sağlayıp özellikle ilk tanı anındaki yaklaşımlarda onların rol alması sağlanabilir. Heri değerlendirme veya tedavi gereksiniminde ise duruma göre bir ürologa veya donanımlı bir merkeze başvuru gerekebilir.

Sistoskopi nedir?

Cevap:

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Sistoskopi mesanenin endoskopik olarak değerlendirilmesidir. Mesaneye girerken idrar çıkış borusu ve prostat büyümesinin idrar yoluna yaptığı basıyı da görmek mümkündür. Ancak bu tetkik tedavi kararı verirken çok nadiren gerekli olur.

Ürodinami testi nedir ve ne zaman gereklidir?

Cevap:

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Ürodinami, işemenin depolama ve boşaltım dönemlerini çoğunlukla laboratuvar koşullarmda değerlendiren tetkiklerin tümüne verilen addır, işeme günlüğü, idrar akış hızı tayini ve işeme sonrası kalan idrarın belirlenmesi de basit ürodinamik tetkikler arasındadır. Ancak bazen basınç akım testi dediğimiz idrar yaparken mesane basıncının ölçülmesini sağlayan teste gereksinim olabilir. Mesane işlev bozukluğunu düşündürecek bulguları olan hastalarda özellikle de cerrahi tedavi planlanıyorsa bu test yapılmalıdır. Örneğin yaşm 50′nin altında veya 80′in üstünde olması, işeme sonrası geride kalan idrar miktarının 200 ml’den fazla olması, tepe idrar akım hızının 15ml/sn üstünde olması, nörolojik hastalıklara bağlı idrar yakınmalarının olması, geçmişinde bu bölge ile ilgili cerrahi öyküsü olması gibi durumlar bu tetkikin yapılmasının gerekli olduğu durumlardır.

PSA testi nedir?

Cevap:

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Prostattan salgılanan ve prostat spesifik antijen olarak adlandırılan bir maddedir. Kanda PSA düzeyinin tespiti prostat kanseri ayırıcı tanısında yardımcı olabilir. Ancak beraberinde mutlaka parmakla rektal muayene yapılmalıdır. Muayeneyle birlikte değerlendirilmediğinde tanısal gücü kısıtlıdır.

Normal PSA değerleri nelerdir?
Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Bugün normal olarak kabul edilen 2,5 ng/ml altındaki değerlerdir. Ancak hasta yaşı bu değerlendirmede en önemli faktörlerdendir, ileri yaşlardaki hastalarda bu değerler daha yüksek olarak alınabilir. Ayrıca PSA yüksekliğine yol açabilecek prostat kanseri dışında başka durumlarda vardır. Prostat enfeksiyonu, yakm zamanda yapılmış prostat biyopsisi gibi girişimler ve ileri derece büyümüş iyi huylu prostat dokusunun varlığı bu durumlara örnektir.

Prostat büyümesi nasıl teşhis edilir?

Cevap:

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Alt idrar yolları yakınmaları bulunan ve iyi huylu prostat büyümesi düşünülen bir hastada yakınmaların dinlenmesi, öykü, fizik muayene, tam idrar tetkiki, kan muayeneleri, işeme günlüğü, idrar akım hızı ve idrar sonrası geride kalan miktarın belirlenmesi teşhiste kullanılan yöntemlerdir. Böbreklerin radyolojik değerlendirmesi, ileri ürodinamik testler ve bazı endoskopik yöntemler ise gerekli görüldüğünde veya bazı özel koşullarda istenebilir. Burada fizik muayeneden kısaca bahsetmek gerekir. Genel fizik muayene yanında parmakla rektal muayenede prostat büyüklüğü ve prostatın kıvamı mutlaka değerlendirilmelidir. Bu yapılmadan hastalara tedavi önerilmemelidir. Ayrıca kısıtlı bir nörolojik değerlendirme de yapılmalıdır.

Muayene sırasında hastalara hangi sorular sorulur?
Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Alt idrar yolları yakınmaları sorgulanır. Bu yaşlardaki erkek hastalarda alt idrar yolları yakınmalarının gelişmesi için tek sebep prostat büyümesi değildir. Bu nedenle sorgulama sırasında bu durumlar dışlanmalıdır. Örneğin Parkinson veya beynin damarsal hastalıkları gibi nörolojik, şeker hastalığı gibi metabolik hastalıklar bilinmelidir. Ayrıca kullanılan ilaçlar, özellikle bu bölge ile ilgili geçirilmiş ameliyatlar bu yakınmaların ortaya çıkışını veya yakınmaları artışını sağlayan durumlar olabilir.

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Evet, prostat bezi ilerleyen yaşla birlikte büyür. Ancak her büyüme yakınma oluşturmaz. Yakınmalar, prostat büyümesi mesane çıkışındaki idrar çıkış borusunun ilk bölümünde tıkanıklık oluşturduğunda gerçekleşir. Dolayısıyla büyüklük derecesiyle yakınma şiddeti arasında da her zaman direkt bir ilişki söz konusu değildir.

İyi huylu prostat büyümesi kansere dönüşür mü?

Prof. Dr. Oktay Denürkesen:
Hayır. Hiçbir ilişki söz konusu değil. Ancak prostat büyümesine bağlı idrar yakınmaları bulunan hastalarda prostat kanseri kesinlikle dışlanmalıdır. Fizik muayene ve basit kan testleriyle bu ayırımı gerçekleştirmek çoğu zaman mümkün.

Prostat yaygın bir sorun mu?

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Evet. Erkeklerde en sık görülen iyi huylu tümör prostat büyümesidir. Otopsiler üzerinde yapılan çalışmalarda 41-50 yaş arasında yüzde 20, 51-60 yaş arasında yüzde 50 ve 80 yaş üzerinde yüzde 90′dan fazla büyüme saptanmış. Ancak tıkanıklığa bağlı idrar yakınmalarıyla birlikte ortaya çıkan iyi huylu prostat büyümesi oranı daha önce belirttiğimiz gibi bu kadar yüksek değildir. Nitekim bu oran 55 yaş civarı erkekler için yüzde 25, 75 yaş civarı için ise yüzde 50 olarak saptanmış.

Prostat büyümesi hangi sorunlara yol açar?

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Alt idrar yolları yakınmaları olarak adlandırdığımız sorunlara yol açar. Bunları idrarın depolanması, boşaltılması ve idrar bitiminden sonra gelişen yakınmalar olarak belirtebiliriz. Sık idrara gitme, geceleri idrara kalkma, ertelenemeyen sıkışmalar oluşması, idrar akımının azalması, idrar yaparken çatallanma olması, idrar bittikten sonra mesanenin doluluk hissinin devam etmesi ve idrar bittikten sonra damlama bu yakınmalardır. Hiç idrar yapamama durumu söz konusu olabilir. Bu durumda acil müdahaleyle idrar boşaltılmalıdır. İdrarda kanama söz konusu olabilir. Bu durumda idrarda kanamaya yol açabilecek idrar yolları, mesane, böbrek kanserleri gibi diğer olasılıklar öncelikle dışlanmalıdır.

Prostat böbreklere de zarar verebilir mi?

Prof. Dr. Oktay Demirkesen:
Eğer prostat büyümesine bağlı tıkanıklık devam ederse, mesane daha fazla kasılarak bu engeli yenmeye çalışır. Ancak zamanla mesane kası yorulur ve kasılma gücü azalır. Bu aşamada idrarın bir kısmı sürekli mesanede kalır ve ancak bir bölüm idrar dışarı atılır, işte mesane üzerine oluşan bu yük zamanla böbreklere yansıyabilir. Böbreklerde ve üreter dediğimiz mesane böbrek arası idrar kanallarında genişlemeye yol açar. Ardından da böbreklerde idrar yapımını engelleyerek böbrek fonksiyonlarını bozar. Bu acil tedavi gerektiren bir durumdur. Böbreklerde kalıcı hasar oluşmadan gerekli tedaviler gerçekleştirilmelidir.

Prostat kanserinin kaç evresi var?

Hastalığın 4 evresi var:

Evre 1: Prostatta yerleşen tümör muayenede ele gelmeyecek kadar küçüktür ya da prostatın iç kısımlarında yerleşmiştir. Tanı PSA yüksekliği nedeniyle alman biyopside ya da idrar yolu tıkanıklığını açmaya yönelik yapılan TURP operasyonu sırasında konur.

Evre 2: Tümör parmakla hissedilebilecek büyüklüktedir ancak halen prostat içerisinde sınırlıdır.

Evre 3: Tümör prostat kapsülü dışına çıkmış ya da meni keselerine geçmiştir.

Evre 4: Metastatik evre. Çevre dokulara ya da kemik, akciğer, karaciğer gibi uzak organlara metastaz oluşmuştur.

47 yaşındayım. Son bir senedir geceleri 2-3 defa tuvalete kalkıyorum ve idrarımı kesik kesik yapıyorum. Babam prostat ameliyatı olmuştu, bende de olabilir mi?

Cevap:

Yaşınız prostat sorunuiçin biraz erken. Prostat ile ilgili bir sorun olabileceği gibi farklı sorunlar da bu duruma neden olabilir. Bir üroloji uzmanına başvurmanızda fayda var.

Soru 2:

Prostatı olan kişi ne hisseder?

Cevap 2:

1-Tam idrar yaptıktan sonra boşalamama hissi
2-Sık sık idrara gitme
3-İdrar yaparken kesik kesik yapma
4-Sıkışık bir şekilde ve sık sık koşarak aciliyet hissi ile tuvalete gitme
5-İdrar yaparken akımın çok ince olması
6-İdrar yaparken ıkınmak zorunda kalmak
7-Geceleri 2 yada daha fazla tuvalete kalkma ihtiyacı
8-İnce ve ayak dibine doğru ileri atım yapamadan işemek
9-İşeme sonrası damlamalar olması
10-İdrar kaçırma
11-Mesanenin dolarak şişmesi ve idrar yapamama sonrası şiş bir karınla hastaneye koşturmak.