Sigara düşüğe davetiye çıkarıyor.
20′nci haftadan önce üç veya daha fazla gebelik kaybı tekrarlayan düşük olarak adlandırılıyor. Tekrarlayan düşüklerin yarısından fazlasının nedeni açıklanamıyor. Ancak bazı kan hastalıkları, hormona sorunlar, sigara ve alkol kullanımı düşüklere sebep olabiliyor.

Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Çepni sorularımızı yanıtladı:

Tekrarlayan düşük yaygın bir sorun mu?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Tekrarlayan gebelik kaybı sendromu dünyada her yıl 500 binden fazla kadmı etkileyen yaygın bir gebelik problemidir.

Erken düşük, geç düşük tanımları ne anlama geliyor?
Prof. Dr. İsmail Çepni: 1977 yılında Dünya Sağlık Örgütü, gebelik ürününün ağırlığı ve gebelik sürecini kriter alarak yeni bir düşük tanımı getirdi. Buna göre, 20′nci gebelik haftasından önce, 500 gramdan daha az bebek ve eklerinin, tamamının ya da bir kısmının rahim dışına atılmasına düşük deniyor. Erken gebelik kayıpları, kürtaj ya da ilaçla girişim olmadan gebeliğin 20′nci haftadan önce sonlanmasını ifade etmek için kullanılan bir terimdir. 12′nci gebelik haftasına kadar olan düşüklere erken düşük, 12 -20′nci gebelik haftaları arasında olan düşükler ise geç düşük olarak adlandırılıyor.

Düşük nedenine yönelik araştırmalar ne zaman başlamalı?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Gebeliklerin peş peşe başarısızlıkla sonuçlanması hem kısırlığa hem de ciddi ruhsal sorunlara yol açabiliyor. Günümüzde tekrarlayan düşük nedenine yönelik araştırmalara ikinci düşük sonrasında başlama eğilimi giderek yaygınlaştı. Bu yaklaşımda amaç; anne adayını bir diğer düşüğün yol açacağı psişik travmadan korumak ve uzun süreli, geniş kapsamlı tetkiklere moral desteğini tamamen yitirmeden bir an önce başlamaktır.

Bir kadın kaç kez düşük yaparsa tekrarlayan düşük olarak kabul edilir?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Tekrarlayan düşük; geleneksel olarak son adet tarihinden itibaren 20′nci gebelik haftasından önce klinik olarak fark edilmiş 3 veya daha fazla gebelik kaybı olarak tanımlanır. Tekrarlayan gebelik kayıpları yaklaşık olarak her 300 gebelikte bir görülür. Ancak gebelik kaybından önce bebeğin kalp aktivitesi saptanmışsa, kadının yaşı 35′ten büyükse veya çiftin gebelik elde etmede zorluğu varsa 2 kez kendiliğinden düşük sonrasında gebelik kaybı için klinik araştırmaya başlanmalıdır. Günümüzde, ultrasonla gebelik belirlenmeden önceki düşüklerin düşük sayılıp sayılmayacağı konusunda bir görüş birliği yoktur. Missed abortuslar (bebeğin anne rahminde kalbinin durmasına rağmen düşmemesi), kendiliğinden rahimden atılmadıkları için düşük tanımlamasına dahil edilmiyor. Benzer şekilde, 500 gramın üzerinde de tekrarlayan bebek ölümleri olabilir. Bu yüzden tekrarlayan düşük gibi deyimlerin yerini ‘tekrarlayan gebelik kaybı’ deyimi alıyor.

Tekrarlayan düşüklerin ne kadarı kadın, ne kadarı erkek nedeniyle oluyor?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Tekrarlayan düşük, nedenlerinin belirlenmesi ve geleceğinin öngörülmesinde en yetersiz kalınan konulardan biridir. Öyle ki, tekrarlayan düşüklerin yüzde 68′inde neden belirlenemiyor. Erkeğe ve kadına ait nedenler olarak ayırt edici bir çalışma yapılmadı. Ancak birçok düşüğün nedeni embriyoda kromozom sorunlarıdır. İlk 3 ayda gebelik kayıplarının yüzde 50′sinde, ikinci üç ayda kayıplarının yüzde 30′unda ve ölü doğumların yüzde 3′ünde kromozomal bozukluk tespit edilmiştir. Bu grupta babaya ait nedenler olabileceği sonucu çıkarılabilir.

Tekrarlayan düşüklere yol açan sebepler nelerdir?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Nedenlerini belirlediklerimizi sıklık sırasına göre şöyle sıralayabilirim;

• Kan pıhtılaşma proteinleri ve trombosit bozuklukları (yüzde 53): Bazı kan hastalıkları düşüklere yol açabilir.

• Rahimin yapısal nedenleri (yüzde 15): Rahimdeki atardamar bozuklukları, bebeğe ve plesantaya (bebeğin eşi) kan akımını etkileyerek gebelik kaybına sebep olabilir. Özellikle rahim ağzı yetmezliği, rahimde tek boynuz, iki boynuz gibi yapı bozuklukları daha çok geç düşük nedenleri arasında sayılır.

• Hormon bozuklukları (yüzde 15): Troid hormon bozuklukları, şeker hastalığı gibi hormonal sorunlar düşüklere sebep olabilir.

• Kromozomal nedenler (yüzde 7): Genel kural olarak düşük ne kadar erken oluşursa kromozomal kaynaklı olma olasılığı o kadar fazladır. Gebeliğin ilk 3 ayındaki kayıplarının yüzde 60% ikinci 3 ayındaki kayıpların yüzde 1045′i, üçüncü 3 ayındaki ölü doğumlarının ise yüzde 5′i genetik hatalardan kaynaklanıyor. Genetik bozuklukları yapısal ve sayısal olarak sınıflamak mümkündür.

• Diğer nedenler (yüzde 10): Enfeksiyon, immünolojik, çevresel faktörler de düşüklere sebep olabilir. Aslında bakteriyal ya da viral enfeksiyonların tekrarlayan düşüklere neden olduğuna dair kesin kanıtlar halen yok. Romatizmal hastalıklar içinde kabul edilen Lupus da tekrarlayan düşüklere sebep olabilir. Düşük nedeni olabilecek en önemli çevresel etkenler iyonize radyasyon, ağır metal zehirlenmesi, bazı ilaçlar, nikotin olarak sayılabilir. Sigara, alkol ve aşırı kahve tüketimi artmış tekrarlayan düşük riskiyle birliktedir.

İlerleyen yaş düşük nedeni

Anne ve baba adayının ilerleyen yaşıyla birlikte düşük riski artıyor. İleri yaşın özürlü bebek ihtimalini de artırdığını söyleyen uzmanlar uyarıyor: “Çocuk sahibi olmayı 35 yaşından sonraya ertelemeyin.”

Kadın Hastalıkları ve Doğum Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. İsmail Çepni sorularımızı yanıtladı:

Yaş, ilerleyen kadınlarda düşük riski artıyor mu?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Anne ve baba yaşıyla birlikte düşük riski artıyor. İleri yaş özürlü bebek riskini de yükseltiyor. Kendiliğinden düşük hızı annenin yaşı 20′den küçükken yüzde 12.2′dir. Bu oran 20-24 yaş arasında 14.3′e, 30-34 yaş arasında 15.5′e, 35-39 yaş arasında 18.7ye, 40-44 yaş arasında 25.5′e çıkıyor. Baba açısından; 20 yaştan genç babada düşük yüzdesi yüzde 12′yken, bu oran 35-39 yaş arasında 15.8 ve 40-44 yaş arasında 19.5′e çıkıyor.

Düşüklerin ne kadarı tedavi ile önlenebilir?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Düşük nedenlerine göre tedavide başarı oranları değişiyor. En zor grup genetik problem olan gruptur. Genetik problem belirlendiğinde, genetik danışma, preimplantasyon genetik değerlendirme öneriliyor. Rahimde yapısal problem olduğunda bazı cerrahi yöntemlerle yüzde 70lere varan canlı doğum oranları bildirilmiş.

Düşüğün sebebi hormonlarsa tedavi nasıl düzenleniyor?
Prof. Dr. tsmail Çepni: Eksik olan hormon yerine konuluyor. Ya da prolaktin yüksekse düşürülüyor.

Aspirin tedavide kullanılıyor mu?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Her zaman değil. Eğer düşüğün sebebi bağışıklık sistemi sorunlarına bağlıysa ya da bazı kan hastalıklarıysa Aspirin kullanılabiliyor.

Enfeksiyon tespit edilmişse ne yapılıyor?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Bu durumda belirtilere göre antibiyotik tedavisi düzenleniyor.

Düşüğün sebebi açıklanamamışsa herhangi bir tedavi uygulanıyor mu?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Hayır. Açıklanamayan tekrarlayan düşük grubunda bir sonraki gebeliğin başarılı gebelik olma şansının yaklaşık yüzde 60-70′tir. Bu bilgi çiftlerin daha iyimser olmalarına yardımcı oluyor.

Her düşükten sonra tedavi daha mı zorlaşıyor?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Düşük sayısı arttıkça düşük oranı da yükseliyor. Canlı doğum yapmış kadmda ilk düşük riski yüzde 12′dir. Bir düşükten sonra bu oran yüzde 24′e, iki düşükten sonra yüzde 26′ya, üçten sonra yüzde 32′ye çıkıyor. Hiç canlı doğum yapmamış kadında iki düşükten sonra düşük riski yüzde 40-45′i buluyor. Yani düşük sayısı arttıkça tedavi şansı düşüyor.

Düşükten sonra inceleme yapmak aileler için çok maliyetli mi?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Evet. Hem de çok. İncelemeler bazen yararsız olabiliyor. Tekrarlayan düşüklerin çoğunun nedeninin bulunamayacağı göz önüne alınmalı. Hastanın çok iyi bir şekilde öyküsü alınmalı, dikkatli muayene ve rahim değerlendirmesini takiben olabilecek en az tetkikle sorun çözülmeye çalışılmalı.

Düşükler sizi de bir doktor olarak korkutur mu?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Tekrarlayan düşüklerde çoğunlukla neden bulamıyoruz. Nedeni bulamadığımızda tedavide de zorlanıyoruz. Hele, hiç çocuğu olmamış çiftte bir de bu tabloya çocuksuzluğun psikolojik boyutu eklenince sorun daha da büyüyor. Tabii ki, bu hekimi endişelendiren durum. Ancak biz yine de hastamızı doğru şekilde bilgilendirerek iyimser düşünmeye yöneltmeye çalışırız. Bunun için kaygılarımızı yansıtmaz güven verir, doğruyu anlatırız.

Düşükten korunmak mümkün mü?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Öncelikle tıbbi nedenin araştırılması için bir kadın doğum uzmanına başvurarak önlemler alınmalı. Sigara, alkol, aşırı kahve tüketimi gibi faktörler ortadan kaldırılmalı. Belki de en önemli faktör olan ileri yaş, göz önüne alınarak çocuk doğurma ertelenmemelidir.

Bir kadın kaç kez düşük yaparsa tekrarlayan düşük olarak kabul edilir?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Tekrarlayan düşük; geleneksel olarak son adet tarihinden itibaren 20′nci gebelik haftasından önce klinik olarak fark edilmiş 3 veya daha fazla gebelik kaybı olarak tanımlanır. Tekrarlayan gebelik kayıpları yaklaşık olarak her 300 gebelikte bir görülür. Ancak gebelik kaybından önce bebeğin kalp aktivitesi saptanmışsa, kadının yaşı 35′ten büyükse veya çiftin gebelik elde etmede zorluğu varsa 2 kez kendiliğinden düşük sonrasında gebelik kaybı için klinik araştırmaya başlanmalıdır. Günümüzde, ultrasonla gebelik belirlenmeden önceki düşüklerin düşük sayılıp sayılmayacağı konusunda bir görüş birliği yoktur. Missed abortuslar (bebeğin anne rahminde kalbinin durmasına rağmen düşmemesi), kendiliğinden rahimden atılmadıkları için düşük tanımlamasına dahil edilmiyor. Benzer şekilde, 500 gramın üzerinde de tekrarlayan bebek ölümleri olabilir. Bu yüzden tekrarlayan düşük gibi deyimlerin yerini ‘tekrarlayan gebelik kaybı’ deyimi alıyor.

Tekrarlayan düşüklerde, en yeni tedaviler nelerdir?
Prof. Dr. İsmail Çepni: Özellikle trombofili grubunda aspirin ve düşük moleküllü heparin birlikte kullanılıyor. Sonuçta tekrarlayan düşüklerde iki düşükten sonra araştırılmalı, nedene yönelik tedavi, doğru bilgilendirmeyle doğru yol izlenerek sonuç alınmaya çalışılmalıdır.

İşte düşüğe en çok yol açan sebepler:
•Genetik faktörler
•Rahim ağzı yetmezliği.
•Miyomlar.
•Kalıtsal rahim anomalileri.
•Polikistik over sendromu.
•Tiroit bezi hastalıkları.
• Şeker hastalığı.
•Enfeksiyonlar.
•Sigara.
•Alkol.
•Kafein.
•Çevredeki toksik maddeler.
•Evde kullanılan zararlı maddeler.
•Radyasyon.

İkinci çocuğa hamile kalamıyorum
27 yaşındayım. Adetlerim hep düzensizdi. Hap kullanırken düzenli adet görüyorum ama bırakınca kesiliyor. 8 yıldır evliyim. 5 aylık hamileyken düşük yaptım. Bir çocuğum var. İkinciyi istiyorum ama hamile kalamıyorum. 16 ay Diane 35 kullandım. Çene altında ve karnımda tüylenme var. Ultrasonla bakıldı, polikistik over sendromu denildi, ne yapmalıyım?

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, polikistik over’li bir hastanın verilecek bir ilaçla tamamen ve yaşam boyu tedavi edilebilmesi günümüzde hâlâ mümkün değil. Bu hastalıktaki adet düzensizlikleri, tüylenmedeki artış, kilo alma sorunu, şeker metabolizmasındaki bozukluk ayrı ayrı tedavi edilir. Tedavi altındaki birinin çocuk istemesi durumunda kullanılan ilaçlar değiştirilerek gebe kalması sağlanabilir. Burada dikkat edilmesi gereken gebe kalamamanın tek nedeni polikistik over olarak düşünülmesidir. Çünkü başka nedenler de gebe kalmayı engelleyebilir. Doktorla konuşun, size gebe kalmanız için gereken araştırmaları yapsın.

Hamile kalabiliyorum ama düşük yapıyorum, neden?
32 yaşında, 4 yıllık evli bir kadınım, ilk yıl korundum ancak 3 yıldır çocuk istememe rağmen bir türlü olmuyor. Hamile kalabiliyorum ama maalesef düşüyor. Doktora sürekli gidiyorum ama nedenini bulamıyorlar. Neden ben bu kadar çok düşük yapıyorum? Sebebi ne olabilir?

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, sorunuzun cevabını keşke hemen söyleyebilsem. Rahimin yapısı, hormonal durum, anne adayının bazı endokrin ve enfeksiyon hastalıkları, eşin sperm yapısındaki bozukluklar, karı-kocanm genetik yapısı ve daha pek çok faktör nedeni ile düşükler meydana gelebilmektedir. Bunların ciddi bir merkezde araştırılıp nedeni bulunup düzeltildikten sonra yeni bir gebeliğe başlamak gerekiyor.

Myomlar düşük yapmama neden olur mu?
25 yaşındayım ve 20 gün önce düşük yaptım. 3 adet 3 – 3.5 santim myom varmış. Bunun düşüğe ne kadar etkisi olmuştur?

Cevap:

Myomlar pek çok kadında gördüğümüz genellikle kötü huylu olmayan urlardır. Myomlar rahim adelesinde çıkar ve rahmin neresinde olduğuna bağlı olarak da çeşitli şikayetlere neden olur (Bazen hiçbir şikayet yapmayabilir). Rahim dışına doğru gelişen myomların gebelikte düşüğe sebep olması nadir görülen bir durumdur. Fakat rahim içine doğru büyüyen myomlar önce gebeliğin oluşmasını zorlaştırır ve gebelik olursa düşük riskini ciddi olarak artırır. Bu nedenle gebelik düşünen biri gebe kalmadan jinekolojik kontrollerini mutlaka yaptırmalıdır. Myomlar şikayete neden olursa ameliyatla alınabilir ve daha sonra gebelik sorun olmadan başlayıp normal şekilde devam eder.

Kadının yaşı düşük nedeni olabilir mi?

Cevap:

Prof. Dr. Semra Kahraman:
İleri kadın yaşında hem doğurganlık azalır, hem de düşük riski artar. 10′uncu gebelik haftasından Önce yani erken dönemde olan gebelik kayıpları 35-36 yaşmda bir kadında yüzde 1.9′dur. Bu oran 40 yaş ve üzerinde yüzde 10.9′a yükseliyor. Bunun da en önemli nedeni yumurtada meydana gelen yaşlanmadır. Kromozomal problemlerin sıklığında artış olur. Bu nedenle tüp bebek tedavisi yapılan ileri yaş kadınlarda, yeterli yumurta ve embriyo geliştiğinde preimplantasyon genetik tanı yapılmasını öneriyoruz. Bu yöntemle sağlıklı ve tutunma kabiliyeti en yüksek olan embriyoların seçilmesi ve transferi sağlanıyor.

Tekrarlayan tüp bebek başarısızlığında spermlerin ayrıntılı incelenmesi önemli mi?

Cevap:

Prof. Dr. Semra Kahraman:
Erkeklerde detaylı sperm analizi büyük önem taşır. Sperm sayısmda belirgin bir azalma, spermlerde hareket azlığı veya şekil bozukluğu varsa Y kromozomu mikrodelesyon testi, sperm FISH testi gibi genetik testler yapılmalı. Bu testlerde problem saptanırsa yeni bir tüp bebek tedavisinde preimplantasyon genetik tanı (PGT) tekniklerinden yararlanmak gerekir. Ayrıca şiddetli erkek kısırlığı problemi olan çiftlerde de tekrarlayan tüp bebek başarısızlığı sıklıkla karşımıza çıkan problemlerden biridir. Kullanılan kötü kalitedeki spermler embriyoların ileri gelişimini, kötü yönde tutunma şansını azaltır. Tedavi öncesi bu vakalarda spermlerin detaylı incelenmesi ve var olan şiddetli şekil bozukluklarının tanımlanması çok önemli. Son yıllarda bu amaçla geliştirilmiş özel mikroskop büyütme sistemlerini kullanıyoruz. EMSİ adı verilen bu yöntemde büyük büyütmeli objektifler ve özel optik sistemler aracılığıyla spermleri 200 kat yerine 6000 kez büyüterek inceliyoruz. Böylece sperm baş bölgesindeki genetik yapıyı içeren çekirdeğe ait anormallikleri tanımlayabiliyoruz. Bu bölgedeki anormallikler döllenmede başarısızlık, embriyo gelişiminin yavaşlaması veya duraksaması gibi durumlara yol açarak başarıyı azaltıyor. MSI sistemi bu bozuklukları taşımayan spermlerin seçimini sağlıyor, bu durum gebelik şansını artırıyor. Ancak tekniğin kullanılabilmesi için eğitimli biyologlar, pahalı özel sistemler gerekiyor. Aynı zamanda daha uzun süren işlemler yapmamız lazım.

Başarısız bir tüp bebek denemesinden sonra ilaçları değiştirmek gerekir mi?

Cevap:

Prof. Dr. Semra Kahraman:
Tüp bebek uygulamalarında belirlenmiş üaç kombinasyonları vardır. Bu kombinasyonlar geniş çaplı araştırmalar sonrasında oluşturuluyor. Hastayı değerlendirdikten sonra elde ettiğimiz sonuçlara göre uygun ilaç protokolünü seçeriz. Tedavi sırasında kan hormon düzeyleri ve ultrason ile hastayı sıkı takip ederek gerekli doz ayarlamalarını yaparız. Buna rağmen tüp bebek uygulaması istenilen şekilde sonuçlanmamışsa tedavi sırasında elde ettiğimiz bilgileri gözden geçiririz. Bir önceki tedavi sırasında seçilen ilaç protokolüne hasta nasıl cevap vermiş, bunu değerlendiririz. Mesela hasta, ilaçlara beklenenden daha hızlı ya da yavaş yanıt vermiş olabilir. İşte, bu tür bilgileri gözden geçirip bir sonraki denemede ilaç protokollerinde değişiklikler yapabiliriz. Ancak bu, ‘her başarısız tedavi üaç protokolü yüzünden olur anlamına gelmiyor. Tedavi başarısını etküeyen başka birçok neden söz konusudur.

Tüp bebek yönteminde düşük oranı yüksek mi?

Cevap:

Prof. Dr. Semra Kahraman: Hayır. Kendiliğinden oluşan veya tüp bebek yöntemleriyle elde edilen gebeliklerin yaklaşık yüzde 15′i düşükle sonlanıyor. Kendiliğinden oluşan gebeliklerde erken dönemdeki düşükler bazen birkaç günlük adet gecikmesi ve bunu takip eden normalden biraz fazla miktarda bir adet kanaması gibi algılanabilir. Oysa yapılacak kan tahlilleri bunun bir gebelik kaybı olduğunu gösterecektir. Tüp bebek uygulamalarında gebelik sonuçları çok erken dönemden itibaren kan tahlilleriyle takip edildiğinden, her dönemdeki gebelik kayıpları kesin olarak tanımlanıyor. Bu durum da düşük oranlarının daha yüksek olduğu gibi yanlış bir kanıya sebep oluyor.

Düşük sık görülen bir sorun mu?

Dr. Alper Mumcu: Hamile kalan her 4-6 kadından biri düşük yaşar.

Hamileliğin hangi döneminde düşük riski en fazladır?

Dr. Alper Mumcu: Gebelik ilerledikçe düşük olma olasılığı giderek azalır. Döllenme sonucu oluşan gebeliklerin yansı daha rahim dokusu içine yerleşmeden ya da çok erken dönemde düşükle sonuçlanır. Düşüklerin yüzde 80′inden fazlası ilk trimester içinde yani ilk 13 haftada meydana gelir. Risk ilk 8 haftada en yüksek değerdedir, gebelik 8′inci haftayı geçtikten sonra düşük riski giderek azalır.

Düşüğün belirtileri nelerdir?

Dr. Alper Mumcu: Düşüğün en önemli belirtisi kanamadır. Kanama olmadan düşük olmaz. Bunun tek istisnası missed abortus’tur. Embriyonun canlılığını kaybetmesine rağmen olayın bir kanama ve düşükle sonuçlanmamasına missed abortus denir. Gebelik ürününün uzun süre atılmadan kalması durumunda anne adayının hayatını tehdit edebilecek komplikasyonlar gelişebileceğinden son derece önemli bir durumdur. Tesadüfen ultrason incelemesinde saptanır. Düşüğün diğer önemli belirtileri ise ağrı ve doku pasajıdır. Vajinadan, kanla birlikte doku gelmesi tanısaldır. Ancak burada doku ile kan pıhtısı arasındaki ayrımın dikkatli yapılması gerekir. Eğer mümkünse düşürülen parçalar muayeneye giderken birlikte götürülmelidir. Tipik olarak şiddeti giderek artan ağrılar olur. Büyük parçaların rahim dışına atılmasıyla birlikte ağrı da azalarak kaybolur.

Düşük tanısı nasıl konur?

Dr. Alper Mumcu: Muayene ve ultrason incelemesiyle konur. Hamile bir kadında görülen vajinal kanama acil değerlendirmeyi gerektirir. Hastadan detaylı bir öykü alınarak gebelik yaşı hesap edilmeye çalışılır. Beraberinde ağrı ve parça düşme öyküsü araştırılır. Kan basıncı ve nabız gibi hayati belirtileri kaydedildikten sonra muayene edilerek kanamanın miktarı, rahim içinden gelip gelmediği, rahim ağzında açıklık olup olmadığı ve vajina içinde gebeliğe ait parça bulunup bulunmadığı araştırılır. Ultrason incelemesiyle bebeğe ait kalp atımlarının varlığı kontrol edilir. Düşük tanısına ulaşıldıktan sonra hastanın durumuna göre kürtaj yapılıp yapılmayacağına karar verilir. Kanama varlığında ayırıcı tanı çok önemlidir. Dış gebelik ve mol gebelik gibi anormal gebeliklerin varlığında da benzeri yakınma ve bulguların olabileceği akılda tutulmalı, uyanık olunmalı. Bazen tam olmayan düşük ya da kürtaj sonrası içeride kalan ufak parçaların atılmasını kolaylaştırmak ya da kanamayı azaltmak amacıyla rahim kasılmasını sağlayan ilaçlar verilebilir.

Düşük ciddi sorunlara yol açabilir mi?

Dr. Alper Mumcu: Bazı istenmeyen olaylarla karşılaşılabilir. Sevindirici olan düşüğe bağlı sorun riskinin son derece az olmasıdır. Düşüğe bağlı en önemli problem kanama ve enfeksiyondur. Düşük-sırasında kanama çok hızlı ve fazla miktarda olabilir. Gebelik yaşı ne kadar ileriyse kanama miktarının da o oranda fazla olması beklenir. Benzer şekilde tam olmayan düşüklerde de içeride kalan parçalar nedeniyle fazla kanama görülebilir. Kanamanın aşın olması ve geç müdahale edilmesi durumunda hayatı tehdit edebilecek ciddi sorunlar (şok gibi) görülebilir. Kanamanın yaratabileceği bir diğer sorun anemidir. Fazla kanama varlığında damar yolu açılarak sıvı hatta bazı durumlarda kan verilmesi gerekebilir. Enfeksiyon açısından ise en büyük risk içeride parça kalmasıdır. Canlılığını yitiren dokular bakterilerin üremesi için ideal ortam yaratır. Rahim bu parçalan atmaya çalışırken oluşan kasılmalar şiddetli kasık ağrısı olarak algılanır. Genelde parça düştükten sonra ağrı azalır ya da kaybolur. Enfeksiyon ciddi bir sorundur. Özellikle kendi kendine düşük yapmak amacıyla vajina içine yabancı cisim sokan kadınlarda ortaya çıkan sepsis (kan enfeksiyonu) ülkemizdeki anne ölümlerinin en önemli sebeplerinden biridir. İçeride parça kaldığından şüphe edilen durumlarda mutlaka antibiyotik tedavisi yapılmalıdır.

Düşüğün tekrarlama olasılığı nedir?

Dr. Alper Mumcu: Olguların çok büyük bir kısmında altta yatan neden sadece o gebelik ile ilgili olduğundan tekrarlayan düşüklerin görülme olasılığı çok yüksek değildir. Yapılan istatistikler her 36 kadından birinin 2 kere arka arkaya sadece tesadüfen düşük yapabileceğini gösteriyor.

Düşük sonrası kürtaj gerekli midir?

Dr. Alper Mumcu: Evet, çoğu zaman düşüğü takiben bir kürtaj yaparak içeride parça kalıp kalmadığından emin olmak yararlı olur. İçeride kalan parçalar kanamaya neden olabileceği gibi enfeksiyon için de uygun zemin hazırlar. Nadiren tam bir düşük varlığında, kanama kesilmişse ve utrasonda içeride parça kaldığını düşündüren bulgular yoksa kürtaj yapılmadan takip edilebilir.

Düşük sonrası kanama ne kadar sürer?

Dr. Alper Mumcu: Kanama miktarı azalarak 7-10 gün kadar sürebilir. Kürtaj yapılmışsa genelde 3-4 gün içinde kesilir. 10 günden uzun sürmesi durumunda yeniden değerlendirme gerekli olur. Bazı durumlarda kürtajı takiben hiç kanama olmayabilir. Kanama varlığında kötü bir kokusunun olmaması önemlidir. Koku varlığı rahim içi bir enfeksiyonu düşündürür.

Düşük sonrası ne zaman adet görülür?

Dr. Alper Mumcu: Bir sonraki adet kanaması 4-6 hafta sonra olacaktır. Hamilelik öncesi adetlerin düzensiz olması durumunda ilk periyot daha geç olabilir.

Kan uyuşmazlığı varlığında ek önlem gerekir mi?

Dr. Alper Mumcu: 6 haftadan küçük gebeliklerde ek bir tedavi gerekmez. Daha büyük gebeliklerde ise bebeğin Rh (+) olması durumunda annede bağışıklık sistemini uyarabilecek kadar kırmızı kan hücresi teması olabilir. Düşük olan bebeğin kan grubunu saptamak mümkün olmayacağı için bu tür durumlarda anti-D yapılması gerekir. Gebeliğin 13 haftadan büyük olduğu durumlarda tıpkı doğumda olduğu gibi ilk 72 saat içinde 300 mikrogram anti-D yapılırken, 13 haftadan küçük gebeliklerde 50 mikrogram yapılması yeterlidir.

Düşük sonrası çiftler denemeye ne zaman başlayabilir?

Cevap:

Dr. Alper Mumcu: Bazı çiftler düşük sonrası hemen yeni bir bebek için denemeye başlamaya karar verir. Ama bazıları da bu kaybın yarattığı psikolojik travmayı atlatmak için zamana gereksinim duyarlar. Bu olayda doğru karar; yoktur. Yeniden deneme zamanına karar verirken tek etken çiftin duygularıdır. Genellikle önerilen, düşük sonrası ilk adet kanamasını gördükten sonra yeniden denemeye başlamaktır. İki gebelik arasında en az bir adet kanaması geçmeyen durumlarda takip eden gebelikteki düşük riskinin bir miktar arttığına dair bulgular var. Bununla birlikte düşük sonrası adet görmeden hemen hamile kalanların da endişelenmesine gerek yoktur. Sağlıklı bir bebeğin doğumuyla sonuçlanan pek çok hamilelik bu şekilde başlar. Kadın, ruhsal olarak hazır hissettiği anda eşiyle birlikte olabilir. Enfeksiyon riski nedeniyle kanamanın devam ettiği süre içinde cinsel ilişki önerilmez. Hemen yeni bir hamileliği düşünmeyenler jinekologla uygun korunma yöntemleri hakkında konuşmalı.

Soru:

Bir sonraki hamilelikte şansı artırmak için yapılabilecek bir şeyler var mı?

Cevap:

Dr. Alper Mumcu: Bu sorunun cevabı hem evet hem de hayır. Hayır, çünkü düşüklerin önemli bir kısmında ne yazık ki yapılabilecek hiçbir şey yok. Evet, çünkü alacağınız basit önlemler ve genel sağlığınıza göstereceğiniz özen başarılı bir gebeliğin en önemli anahtarıdır. İdeal kilonuza ulaşmak, sigara ve alkolü bırakmak gibi genel önlemler hem üreme sağlığınız hem de ilerideki hamilelikleriniz için yararlıdır.

Hamile kalmak istedim ama…
26 yaşındayım, 4 yıldır evliyim. Geçen seneye kadar hamile kalamadım. Şubat ayında hamile kaldım ama 4 haftalıkken kanamam oldu, ağrım yoktu. Kan değerlerim düştüğü için hamileliğimi sonlandırdılar. 3 aylık aradan sonra tekrar hamile kalmak istedim ama olmadı. Her şeyim düzenli. Düşük yaptığım için hamile kalmama ihtimalim olabilir mi?

Cevap:

Düşük yaptınız ve düşük sonunda bir problem çıkmadı ise (Kürtaja bağlı bir sorun, yüksek ateş, karında ağrı, kötü kokulu akıntı vb.) tekrar gebe kalmanızda bir problem olmaması lazım. Düşükten sonra bir sene kadar geçmiş. Neden gebe kalamadığınız artık araştırılmalı. Doktorunuzu ziyaret edin.

Hipertiroidim var, düşük riskim nedir?
Ben guatr hastasıyım. 3 yıl önce hipertiroidi teşhisi konuldu. Nodülüm yok. Devamlı olarak t3, t4, tsh testi yaptıyor, guatr filmi çektiriyorum. Düzenli doktor kontrolündeyim. Günde yarım levatiron kullanıyorum. Mart ayından itibaren 6 ay folik asit içip kendimi hazırlamak istiyorum. Benim öğrenmek istediğim düşük riskim nedir? En önemlisi de bebekte ruhsal ve bedensel bozukluklar görülebilir mi? Görülecekse eğer nasıl önlem alırım?

Cevap:

Hipertiroidi de kullanılan ilaçlar gebelikte bebeğe de geçer ve çocukta tiroidin yavaş çalışmasına neden olur. Siz sonuçlarınızı tam yazmamışsınız ama tiroiddeki problemin çok aşırı olduğunu sanmıyorum. Bu konuda bir endokrinolog ve kadın doğum uzmanının beraberce durumu değerlendirmesi gerekiyor. Eğer çok gerekli değilse ilaç bile almamanız mümkün. Veya alacaksanız yetecek en az dozu kullanmalısınız. Kontrol altında birinde (Yani tedavi ile hormonal durumu dengelenmiş) önemli bir sorun çıkacağını sanmıyorum. Ama tedavi olmadan başlanan bir gebelikte tansiyon yükselmesi ve vücudun şişmesi ile beraber görülen preeklamsi denen hastalık ve düşük yapma riskinde bir artış olabilirdi.

Ben hamileliğimi istemeden de olsa sonlandırdım. O günden sonra 1 hafta boyunca ara ara kanamam oldu. Doktorum bir işlemle kanı çekti, ardından da kanamam durdu. 13 gün sonra yeniden kanamam oluyor. Ne çok ne de az denecek kadar kan geliyor. Bu normal bir durum mudur?

Cevap:

Düşük ve kürtajlardan sonra kanamalar az da olsa devam edebilir. Kanama kesilir, tekrar başlayabilir. Sonuçta bir adet gördükten sonra kanamaların düzene girmesi lazım. Eğer hala düzensizlik devam ederse mutlaka doktora başvurmak gerekir. Sıklıkla rahim içinde parça kaldığını görüyoruz. Bunun dışında başka hastalıklar da olabiliyor. Doktor muayenesi ve yapacağı tahlillerle kanamanın nedenini söyleyecektir.

21 yaşındayım, 9 aylık evliyim. Bebeğimi 11 haftalıkken kaybettim, kürtaj oldum. Kürtajdan 1 ay sonra doktora kontrole gittiğimde kürtajdan iltihap kaptığımı söyledi. Aradan 6 ay geçti ama hamile kalamadım. Bu durum iltihaplanmadan mı kaynaklanıyor? Şu aralar iltihap tekrarladı, ilaç kullanıyorum. Hamile kalmak için beklemem gerekiyor mu?

Cevap:

Düşük sonrası yapılan kürtajların en önemli komplikasyonlarından biri enfeksiyonun oluşmasıdır. Enfeksiyon kolaylıkla rahmin yukarı bölümlerine ve hatta karnın içine kadar yayılabilir (Peritonite neden olabilir). Böyle düşük bir enfeksiyon rahim içinde ve karın boşluğunda da (Bağırsaklarla rahim ve yumurtalıklar arasında) yapışıklıklara sebep olabilir. Sonuçta spermin yumurtaya ulaşımı engellenerek gebelik mümkün olamaz. Ayrıca rahim içinde meydana gelebilecek düzensizlikler ve bozukluklar döllenmiş yumurtanın gelip rahim içine yerleşmesini engelleyerek yine gebeliğin olmamasına neden olur. Sonuçta sizin doktora başvurup muayene olmanız, gerekli incelemeleri yaptırmanız ve belkide rahim filmi çektirmeniz gerekiyor.

Ben 23 yaşındayım. İlk hamileliğimde kese oluşmadı, düşük yaptım. İkinci hamileliğimde de aynı şey oldu. Doktora gittiğimde “Rahim ve yumurtalıklarda bir sorun yok” dediler. Düşük yapalı 1,5 ay oldu ve eşimle çocuk sahibi olmayı istiyoruz. Kese neden oluşmaz? Üçüncü hamileliğimde de bu sorunla karşılaşacak mıyım? Daha ayrıntılı bir şekilde araştırma yapmıyorlar. Üç taneden sonra ancak yapılıyormuş. Kese oluşması için yapabileceğimiz bir şey var mı? Nasıl bir tedavi görmem gerekiyor?

Cevap:

Anenbiryonik gebelik. Asllında normal bir gebelik gibi rahim içinde gebelik kesesi oluşmaya başlar ve gelişimini sürdürür. Ama embriyo yoktur. Bir süre sonra gebelik bozulur ve kanama başlar. Düşükle sonuçlanan gebeliklerin bir bölümünde neden anenbiryonik gebeliktir. Bu gebelik anomalisinin nedeni kromozomal bozukluklar olabilir. Doktorunuz genel olarak düşük nedenlerini araştırdıktan sonra, bir sorun yoksa yeni bir gebelik için size izin verecektir. Tedavide yapılacak fazla bir şeyin olduğunu sanmıyorum ama tekrarlayan durumlarda tüp bebek denenebilir. İyi sonuçlar alındığı bildirilmektedir.

Aralık ayının 15-17-19′uncu günlerinde eşimle ilişkiye girdik. Aralık ayının 28′inde tek kullanmalık testlerden yaptım, sonuç pozitif çıktı. Ardından doktora gittim ve Beta hcg testi uygulandı, sonuç 889,99 çıktı. O günden sonra kontrollere gittim ama gereken bölgede gebeliğin oluşmadıını gördük. Doktorum yeniden test yaptı. bu sefer sonuç 120,37 çıktı. Son testte ise iyice düşmüştü. Vücudum gebeliği kendiliğinden mi yok ediyor? Sizce ameliyat olmama gerek var mı?

Cevap:

Gebeliklerin bir kısmı çok erken dönemlerde kendiliğinden düşer. Bu düşüklerin bir kısmı kısa adet gecikmeleri sonunda fark edilmeden sessizce olur biter. Gebeliğin ilk 6-8 haftasında meydana gelen düşüklerin büyük bir bölümünde neden kromozom anomalileridir. Sizde de bir gebelik oluşmuş ve sonra gelişmesi durmuş gibi gözükmekte. Bence muayene olmanız, ultrasonla incelenmeniz gerekiyor. Büyük olasılıkla herhangi bir ek işleme (kürtaj gibi) gerek olmayacaktır.

28 yaşındayım. Bundan tam 3 ay önce düşük yapmıştım. Acaba yeniden hamile kalmak için ne kadar beklemem gerekiyor?

Cevap:

Düşük yapan bir kadında öncelikle düşük neden oldu bu bi araştırılmalı. Her zaman nedeni bulamıyorsak da düşük nedenleri bence araştırılmalı ve ondan sonra yeni bir gebeliğe başlanmalı. Çok kısaca nelere bakılabilir? Kan sayımı, kan grubu, şeker yükleme testi, gebelikte enfeksiyon yapan ve düşüğe neden olan hastalıklar. Gerekirse rahim filmi, eşinizin sperm tahlili ve gerekli görülürse genetik araştırmalar, hormonlar. Her şey tamamsa 2-3 ay sonra yeni bir gebeliğe başlayabilirsiniz.

26 yaşındayım, ve şimdiye kadar 3 erken doğum ve 2 gelişmeyen düşük yaptım. Doktorum muayenelerinden sonra bana rahim ağzı yetmezliği teşhisi koydu. Yaptırdığımız tahlillerde böyle bir bulguya rastlanmadı ama hastalık hikayesi olarak “Rahim ağzı yetmezliği” dendi. Yapılan bu tahlilde kanda protein C eksikliği çıktı. İkinci bebek, rahme dikiş atıldığı halde 22 haftalıkken erken doğdu ve yaşamadı. Yaşayan çocuğum yok. Hastalık hakkında bilgi almak istiyorum.

Cevap:

Protein C eksikliği, kalıtsal trombofililer grubu içinde sayılan genetik bozukluklara bağlı irsi bir hastalıktır. Kalıtımsal trombofililerde genel olarak kanın pıhtılaşmasında sorun vardır ve buna bağlı bağlı damar tıkanıklıkları (Özellikle kalp, akciğer ve beyinde), gebeliklerde düşük veya ölü doğum ya da rahim içi gelişme geriliği gibi problemler oluşmaktadır. Bu hastalarda damarlarda pıhtı oluşumu, cerrahi müdahaleden sonra, doğum kontrol hapı kullananlarda, kanser gibi hastalıklarda ve uzun süre haraketsiz kalınmada artar. Erken yaşta damar tıkanıklığı geçirenlerde, ailesinde pek çok kişide damar tıkanıklığı olanlarda, tekrarlayan düşükleri, gelişme geriliği olanlarda veya ölü doğumları olanlarda trombofilik hastalıktan şüphe edilmeli ve bazı testler yapılmalıdır (Protein C eksikliği, Protein S eksikliği gibi). Sizin perinatoloji, tüp bebek ve genetik bölümü olan bir merkezde takip edilmenizde yarar var.