Polikistik over’la anne olabilir miyim?
6 aylık evliyim. 2 ay önce polikistlik over teşhisi konuldu, ilaç kullanmaya başladım. Bu ilaç hastalığımı geçirecek mi? Bir de polikistik over tedavi edilebilir bir hastalık mı? Çocuk sahibi olmaya engel mi?

Cevap:

Polikistik over tedavi edilebilen bir hastalık mı? Cevabı hem evet hem hayır. Evet, polikistik over’de görülen şikayetleri düzeltebilmek mümkün, Mesela

Normal over ve Polikistik over

• adetler düzene sokuklabilir
• tüylenme azaltılabilir
• kilo kontrol edilebilir
• yumurtlama sağlanabilir

Ama tabiki ilaç kullanıldığı sürece. İlaç bırakılınca çoğu kere şikayetler geri gelir. Eğer bir gebelik olursa, sıkıntıların çoğu uzun bir süre ilaç kullanmayı gerektirmeyecek seviyede düzelebilir. Polikistik over’li bir kadın gebe kalabilir mi? Cevabı, evet. Ama tedavi ile. Bu tedavide zaman zaman zorlanılsa da gebelik sağlanabilir.

İkinci çocuğa hamile kalamıyorum
27 yaşındayım. Adetlerim hep düzensizdi. Hap kullanırken düzenli adet görüyorum ama bırakınca kesiliyor. 8 yıldır evliyim. 5 aylık hamileyken düşük yaptım. Bir çocuğum var. İkinciyi istiyorum ama hamile kalamıyorum. 16 ay Diane 35 kullandım. Çene altında ve karnımda tüylenme var. Ultrasonla bakıldı, polikistik over sendromu denildi, ne yapmalıyım?

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, polikistik over’li bir hastanın verilecek bir ilaçla tamamen ve yaşam boyu tedavi edilebilmesi günümüzde hâlâ mümkün değil. Bu hastalıktaki adet düzensizlikleri, tüylenmedeki artış, kilo alma sorunu, şeker metabolizmasındaki bozukluk ayrı ayrı tedavi edilir. Tedavi altındaki birinin çocuk istemesi durumunda kullanılan ilaçlar değiştirilerek gebe kalması sağlanabilir. Burada dikkat edilmesi gereken gebe kalamamanın tek nedeni polikistik over olarak düşünülmesidir. Çünkü başka nedenler de gebe kalmayı engelleyebilir. Doktorla konuşun, size gebe kalmanız için gereken araştırmaları yapsın.

3 4 ayda bir adet görüyorum
17 yaşındayım. 3-4 ayda bir adet görüyorum. Doktora gidip ilaç kullanmak istemiyorum. Kilolu olmama bağlıyorlar. Ne yapmalıyım? Yardımcı olur musunuz? Bir sorun teşkil eder mi?

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, 3-4 ayda bir adet görmek sadece şişmanlıktan olacak bir şey gibi görünmüyor. Hastalığınızın nedeni belki de şimanlığınızın nedeni ile aynıdır. Hormonal bozukluklar özellikle tiroid bozuklukları hem kilo artışına hem de adetlerin bozulmasına neden olabilir. Yumurtalıkların sık görülen bozukluğu Polikistik over’de de kilo artışı ve adet bozukluğu vardır. Hormonal bozukluk yanında şeker metabolizması da bozulmuştur. Hipofizden salgılanan prolaktin hormonunun yüksek değerlerde olması da adet gecikmelerine neden olabilir… Özetlemek gerekirse; sizin jinekoloik endokrinoloji bölümü olan bir merkeze başvurmanız, geniş olarak tahlillerinizin yapılması ve elde edilen sonuca göre de tedavi edilmeniz gerekiyor.

Küçük kistler varmış ama tehlikeli değilmiş
Adetlerim çok az oluyor. Bir yıl önce doktora gittim. Bana erkeklik hormonumum yüksek olduğunu söyledi ve doğum kontrol hapı verdi. Küçük küçük kistler olduğunu söyledi. Ancak bunlar önemli değilmiş. Adetim 1.5 günde bitiyor. Doğum kontrol hapları bende damla damla kanama yaptı.

Cevap:

Anladığım kadarıyla sizde de polikistik över sendromu denen durum var. Burada yumurtlama olmuyor ve her ay yumurtalıkta gelişen ufak kistler yırtılmadan yumurtalıklarda kalıyor. Böyle durumlarda yumurtalıkların ultrasonunda ufak birçok kist görülür. Ayrıca yumurtalıklardaki fonksiyon bozukluğu erkeklik hormonunda bir artışa da neden olabilir. Bu anlattıklarınızdan benim çıkardığım sonuçlar. En doğrusu sizin tekrar muayene olup ve gerekli testleri yeniden yaptırmanızdır.

Polikistik over’la nasıl yaşarım?
31 yaşında, bir çocuk sahibi, evli bir kadınım. 24 yaşında evlendim. Evlenene kadar adetlerim çok düzenliydi ama evlendikten sonra bozuldu. Evlendiğimde 57 kiloydum ama ilaçları kullandıktan sonra 4 ayda 85 kiloya çıktım. Doktorlar polikistik over hastası olduğumu ve hamile kalmamın imkansız olduğunu söylediler. Tedavi gördükten 2 ay sonra hamile kaldım. Şimdi 5 yaşında bir oğlum var. Ama 4 yıldır yine düzensiz adet görüyorum.

Cevap:

Polikistik over, yumurtlamanın olmaması ve yumurtalıklarda hormon yapımında meydana gelen düzensizlik şeklinde özetlenebilir. Her ay yumurtalıklarda gelişmeye başlayan ve içinde yumurta hücresinin bulunduğu ufak kist normalde 12-14′üncü günlerde yırtılır ve içindeki yumurta dışarı atılır (Yumurtlama). Burada ise bu kist yırtılmaz ve yumurtalığın duvarında lop hali ile kalır. Yıllar içinde bakıldığında yumurtalıkta yan yana dizilmiş pek çok kist görülür. Zaten bu hastalığa Polikistik over denmesinin nedeni de bu görüntüdür. Yumurtalıklardaki bu değişiklik ayrıca hormon yapımının da bozulmasına neden olur. Gereğinden çok fazla erkeklik hormonu salgılanır. Bu durum kilo alma, tüylenme gibi değişikliklere neden olur. Ayrıca şeker metabolizmasını ayarlayan ensülin hormonunun çalışmasında da bozulmalar olur. Böylece hastalık sistemik bir hale gelir. Bu durumda yapılacak şey; doktor kontrolüne girmek, istenen tahlilleri yaptırmak, verilen tedaviyi uygulamak ve kilo vererek mutlaka doktora yardımcı olmak.

Polikistik over hamile kalmaya engel mi?
16 yaşında genç bir kızım. Bende adet düzensizliği var. Polikistik over sendromu olan bir kadın hamile kalabilir mi ve polikistik over’in tedavisi var mıdır?

Cevap:

Kaç yaşında adet görmeye başladınız bilmiyorum pek çok genç kızın adet kanamalarının 16 yaş civarında başladığını veya bu yaşlarda henüz tam düzene girmediğini, ufak tefek düzensizliklerin normal sayılabileceğini söylemeliyim. Size polikistik over teşhisi mi konuldu? Bunun için hormon ölçümleri yapıldı mı? Ultrasonla muayene yapıldı mı? Eğer bunlar yapılmadan polikistik over denilmişse pek doğru değil. Ayrıca yumurtalıkların durumu öyle gözükse bile ileriki yıllarda adetler düzene girince yumurtalıkların görüntüsü de değişebilir. ‘Polikistik over sendromunun tedavisi var mı?’ diye sormuşsunuz. EVET, var. Bu tedavi bozulan hormon dengesinin düzeltilmesi ve gebe kalmak istendiği zaman da yumurtlamanın sağlanması şeklinde olmaktadır.

Doğum yapınca kistik yapılar temizlenir mi?
28 yaşındayım ve 7.5 aylık bir kızım var. Bende polikistik over sendromu vardı. Sonunda hamile kalabildim ancak sezeryanla doğum yaptım. Doğum sırasında bu kistik yapılar temizlenmiş midir? Doğumdan 4 ay sonra adet görmeye başladım. Ancak 3 ay düzenli gelmesine rağmen şimdi yine eski günlerdeki gibi düzensizleşti. 35 gün oldu ama hâlâ bir şey yok. Ne olur bana bilgi verin.

Cevap:

Polikistik over’li bir kişide doğum sonrası dönemde bir süre adetler düzenli gider, eski şikayetleri kaybolsa da zamanla aynı problemlerin tekrar başladığı görülür. Yapılacak şey yine doktor kontrolü altında zaman zaman ilaç yardımı almak. Bu konu önemli. Çünkü polikistik over’de yumurtalıklardan sadece estrojen hormonu salgılanır. Yumurtlamadan sonra salgılanmaya başlanan progesteron hormonu ise yumurtalama olmadığı için yoktur. Bu durum rahim iç tabakasında (Endometrium denen bölge) zaman içinde değişiklikler yapmaya başlar. Önce basit hiperplazi denen durum ortaya çıkar (Rahim iç tabakasının kalınlaşması ile belirgin hale gelir). Tedavi edilmeden yıllar geçerse hiperplazinin daha ileri ve riskli formları görülebilir. O halde polikistik over’li hastaları dikkatli olmalı. İlacı bırakınca yine aynı şeyler oluyor diyerek doktor kontrollerini bırakmamaları gerektiğini bir kere daha vurgulamakta yarar var.

İlaçları alayım mı, bırakayım mı?
21 yaşındayım. Adet düzenliği için doktora gittim. Bütün tahlililer yapıldı ve yumurtalıklarımda 5 mm’lik kist görüldü. Polikistik over denip Diana 35 isimli ilaç verildi. Yan etkileri olunca doktor ilacı değiştirdi ama ben sürekli kilo alıyorum. Ne yapmam gerektiğini bilemiyorum ama bu ilaçları kullanmak istemiyorum. 5 mm kist için bu ilaçları kullanmaya gerek var mı? İlaca devam edeyim mi yoksa bırakayım mı? Bu ilaçlara başlayalı 3 ay oldu ve son kontrollerde kist görülmedi.

Cevap:

Sevgili okuyucumuz, doktorunuz size 5 mm’lik kist için değil, polikistik over tedavisi için o ilacı vermiştir. Polikistik over’de yumurtlama olamadığı için pek çok yumurta gelişmeye başlar ve yumurtalık yüzeyine kadar gelir. Ama yırtılıp içindeki yumurtayı atamadığı için yumurtalık içinde pek çok ufak kist bulunur. Bu bozukluk kilo artışı, tüylerde artış, adet düzensizliği, gebe kalamama gibi durumların oluşmasına neden olur. Size verilen doğum kontrol ilacı yumurtalıkların düzenli çalışmasına yardımcı olmaktadır. Bu arada şeker metabolizmanızı da inceletin. Çoğu hastada kan şekerinin normal olmadığı görülmektedir. Bu tedavi epey uzun sürer. Sizin mutlaka kilo sorununuzu halletmeniz gerekiyor. Kesinlikle zayıflamalısınız. Diyet yapın, spor yapın ama mutlaka kilo vermeye çalışın ve doktor tavsiyelerine de uyun.

Halam 2 sene önce yumurtalık (over) kanseri oldu. Yumurtalıkları ve karın zarı alındı. Son kontrolünde karaciğerinde 2 santimlik kitle ortaya çıktı. 6 kür kemoterapi önerildi. Tedavi sırasında nasıl beslenmeli, hangi besin desteklerini kullanmalı?

Cevap:

Yumurtalık kanseri ikiye ayrılır:

1) Germ hücreli yumurtalık kanseri:
Genellikle gençlerde, 30 yaşından önce görülür. Hızla büyürler. Karında büyüme, ağrı, adet düzensizliği gibi belirtilere neden olurlar. Ameliyat ve kemoterapiyi iyi yanıt verirler. Hastalar doğurganlık çağında olduğu için sağlam yumurtalığı ve rahmi koruyarak ameliyat yapılabilir.

2) Epitelyal yumurtalık kanseri:
Yumurtalık kanserinin yüzde 75-80′ini oluşturur. Genellikle 40-50′li yaşlardan sonra ortaya çıkar. Sinsi seyreder, şişkinlik, hafif bel ağrısı, gaz gibi önemsenmeyen şikayetlere yol açabilir. İleri evrelerde idrar yapamama, tuvalete çıkamama gibi ciddi belirtilere neden olabilir. Anne, kardeş, teyze, hala gibi yakın akrabalarında yumurtalık kanseri görülenlerde yumurtalık kanserinin ortaya çıkma riski daha fazladır. Ayrıca meme ve yumurtalık kanserinin birlikte geçme durumu vardır. Birinci derece akrabalarında meme ya da yumurtalık kanseri olanların yumurtalık kanseri olma ihtimali daha fazla. Ayrıca meme kanseri geçiren kadınların hayatlarının bir döneminde yumurtalık kanseri olma riski, meme kanseri geçirmeyenlere göre daha yüksek. Yumurtalık kanseri erken yakalanırsa hastalar ameliyatla tam şifaya kavuşabilir. Halanıza önce ca125, ca19 9 tümör markerları, tüm batın bilgisayarlı tomografi, gerekirse PET yapılmalı. Daha sonra 6-8 kür kemoterapi uygulanmalı. 1 sene zarfında tümör nüks ederse yeni kemoterapi tatbik edilir. Ancak halanızda tümör 2 sene sonra nüks etmiş. Bu nedenle eski kemoterapisi en az 6 kez uygulanır. Daha sonra görüntüleme yöntemleriyle tümörün durumu kontrol edilir. Şüphe varsa second look (ikinci bakış) dediğimiz bir ameliyatla tekrar karın içine bakılır. Bu operasyon radyolojik olarak gözden kaçabilecek çok küçük tümörlerin yakalanmasına olanak tanır. Bu arada karaciğerdeki nodul sebat ediyorsa ve tekse ameliyatla çıkartılabilir. Kemoterapi sırasında immün sistemini güçlendirmek, yan etkileri azaltacak bir beslenme programına başlanmalı.

Halanıza önerilerim şunlar:
■ Kemoterapi ilaçlarının etkisini bozduğu için tedavi sırasında sarı kantaron otu ve greyfurttan uzak durun.
B Kilo kaybınız varsa her gün 1 bardak havuç, 2 bardak domates suyu için. Bu içecekler aynı zamanda ihtiyacınız olan beta karoteni sağlar. Beta karoten en önemli kanser savaşçılarından biridir.
■ Kemoterapinin meydana getireceği böbrek sorunlarına mani olmak için her gün 1.5-2 litre sıvı almayı ihmal etmeyin.
■ Karaciğerinizi koruyacak enginar, kereviz, yer elması, bezelye, karahindiba, kuzukulağı gibi besinlere sofranızda yer açın.
■ Milk thistle (devedikeni sütü kapsülü), dandelion (karahindiba hapı), burdock (dulavrat otu tableti) gibi karaciğerinizi koruyucu besin desteklerini dönüşümlü kullanabilirsiniz.
■ Tedaviye bağlı kabızlık ortaya çıkabilir. Önlemek için hurma, kara kayısı, kara erik tüketin.
■ Kemoterapi gördüğünüz sürece haftada 1-2 kez kırmızı et yiyin. Diğer günler balık, hindi ve tavuğu tercih edin.
■ Balık tüketemiyorsanız omega 3 kullanın.
■ Bulantı-kusma gibi sorunlarınız 2-3 günden fazla sürüyor, kan tablonuz düşüyor, kilo kaybınız varsa kemoterapi dozunuz yüzde 10 düşürülmeli. Her 3 kemoterapi sonrasında tümörün durumu kontrol edilecektir, cevap alınmazsa başka bir kemoterapik ilaca geçilecektir.

Yumurtalık kanseriyim. Kilo almaya başladım. Nasıl beslenmeliyim?
1 yıl önce over (yumurtalık) kanseri ameliyatı oldum. 6 kür kemoterapi gördüm. Diyabet (şeker) hastasıyım. Fazla yemediğim halde kilo almaya başladım. Nüks ve metastazdan korunmak için nasıl beslenmem gerekir?

Cevap:

Şeker hastalığı bütün kanserlerde dezavantajdır. Kan şekerinin yüksek olması tümörün daha kötü seyretmesine yol açar. Bu nedenle diyabetin sıkı kontrol altında tutulması gerekiyor. Hem diyabetinizin kontrol altında tutulması hem de tümörünüz nüks riskini azaltmak için önerilerim şunlar:
■ Diyetinizdeki yağ miktarını azaltın.
■ Haftada 1 kez yağsız kırmızı et, diğer günler balık, derişiz tavuk, hindi tüketin.
■ Tuzu azaltın.
■ Hamur işleri ve yağda kızarmış yiyeceklerden uzak durun.
■ Krema, mayonez, kaymak tüketmeyin.
■ Bitki çayı içebilirsiniz ama tatlandırıcı yerine içine tarçın koymayı deneyin. Tarçın kan şekerini dengeleyen bir baharattır.
■ Şişmanlamamak için çikolata, cips, kurabiye gibi gıdalardan uzak durun.
■ Her gün yarım saat yürüyün. Düzenli egzersiz kan şekerinizin daha iyi kontrol altında tutulmasını sağlar, fazla kilolarınızdan kurtulmaya-yardımcı olur. Beyaz ekmek, patates, pilav yerine tam tahıl, kepekli, çavdarlı ekmek, bulgur, kepekli makarna, esmer pirinç gibi yiyecekleri tercih edin.
■ Kan şekerini hızlı yükselttiği için meyve suyu yerine meyve tercih edin.
■ Her öğünde bol salata tüketin.
■ Haftada 2 kez kurubaklagil yiyin.
■ Asla öğün atlamayın. Sık sık az az yiyin.
■ Kızartma yerine ızgara, buharda pişmiş ya da fırınlama yöntemlerini kullanın.
■ Bol su içmeye çalışın.
■ Sucuk, sakatat, salam, sosis gibi yiyeceklerden kaçının.
■ Her gün 5-7 tane acıbadem tüketin. Acıbadem kan şekerini düzenlemeye yardımcı olur.
■ Her gün yarım kilo yoğurt yiyin.

Hormon değerleri normal çıktı ama tüylenme sorunum var.
Tüylenme şikayeti nedeniyle hormon tetkikleri yaptırdım, prolaktin hormonu değerlerim normal çıktı. Memeden süt gelme veya adet düzensizliği gibi şikayetlerim yok. Ancak tüylenme sorunum devam ediyor. Ne yapmalıyım?

Cevap:

Aşırı tüylenmenin nedenlerini araştırırken yumurtalık, böbrek üstü bezi tiroid hormonlarının incelenmesi gerekir. Ayrıca pek çok genç kadında görülen polikistik over için de mutlaka ultrason muayenesi yapılmalı. Bozukluğun yeri saptandıktan sonra tedavide ne yapılabilir o zaman konuşulabilir. Tüylü olmak biraz da irsiyetle ilgili, bunu da göz önüne alarak kadının değerlendirilmesi gerekir. Yani her tüylü kadında mutlaka bir hormonal bozukluk olması gerekmez.

21 yaşında genç bir kızım. Geçen ay kan tahlili yaptırdım ve tahlil sonucunda bana söylenen şey LH değerimin yüksek olduğuydu. Birçok doktora gittim, “Sizde polikistik over var” dediler. Şimdi benim merak ettiğim konu şu: Acaba sadece LH değerinin yüksek çıkması polikistik over olduğunun kesin işaretidir demek doğru mu? Adetlerim ergenlikten itibaren hep düzenliydi, sadece bir ay gecikmişti. Eğer doğuştan polikistik over olsaydı bu hastalık kendini daha önceden de belli etmez miydi? Beni bu konuda aydınlayırsanız teşekkür ederim.

Cevap:

Öncelikle şunu belirtmek gerekir ki sadece LH değerinin yüksek olmasının polikistik over tanısı koymak için yeterli değildir. Ultrason muayenesi ile yumurtalıkların görünümü çok önemli. Genellikle bu hastalarda yumurtlama olmaz. Her ay yumurtalıklarda gelişip çatlamayan bir folikül kalır. Sonuçta yumurtalık çeperinde sıra sıra dizilmiş ufak kistler görülür. Ayrıca zaman içinde yumurtalığın dış yüzü kalınlaşır. Yumurtalığın hormon yapımında da bozukluk vardır. Yumurtalıktan erkeklik hormonu tipinde maddeler çıkar. Bu sonuçta kadının adetlerinin gecikerek olmasına, tüylerde artışa neden olur. Ayrıca karbonhidrat metabolizmasında da değişiklikler yaşanır. Kan şekerini düşüren insülin denen hormona karşı bir direnç söz konusudur. Bu bozukluklar kilo almaya neden olur (Kilo daha çok karın ve kalçada birikir). Bu bilgileri kısaca hatırlattıktan sonra size tavsiyem doktorunuz ile tekrar görüşmenizdir.